«Մեդիան հանուն կրթության» ՀԿ–ն հետևում է էթիկական լրագրության կանոններին։
Բողոքների դեպքում դիմել
Դիտորդ մարմին։
«Մեդիան հանուն կրթության» ՀԿ ա/ mediaforedu.am կայքի կանոնագիր
Ներածություն
Սույն կանոնագիրը ուղենիշ է «Մեդիան հանուն կրթության» հասարակական կազմակերպության (այսուհետ՝ ՀԿ) անդամների և mediaforedu.am տեղեկատվական-վերլուծական կայքում հրապարակումներով հանդես եկող հեղինակների մասնագիտական և հրապարակային գործունեության համար։
mediaforedu.am-ում հրապարակումներով կարող են հանդես գալ ոչ միայն մասնագիտությամբ լրագրողները, այլև ուսուցիչները, հետազոտողները, փորձագետները, հրապարակախոսները և այլ հեղինակներ։ Կայքում հրապարակվող նյութերի հեղինակները, անկախ իրենց մասնագիտական կարգավիճակից, նյութ պատրաստելիս և հրապարակման ներկայացնելիս պարտավոր են պահպանել սույն կանոնագրով սահմանված խմբագրական, մասնագիտական և էթիկական չափանիշները։
Սույն կանոնագրի իմաստով «հեղինակ» են համարվում mediaforedu.am-ում հրապարակվող նյութեր պատրաստող և հրապարակումներով հանդես եկող լրագրողները, ուսուցիչները, հետազոտողները, փորձագետները, հրապարակախոսները և այլ անձինք։
«Լրագրող» եզրույթը կիրառվում է այն դեպքերում, երբ խոսքը մասնագիտությամբ լրագրողի կամ լրագրողական մասնագիտական գործունեության մասին է։ Անկախ անձի հիմնական մասնագիտությունից՝ նա կարող է mediaforedu.am-ի համար իրականացնել նաև լրագրողական գործունեություն։
Կանոնագրի դրույթները կիրառվում են ՀԿ-ի և mediaforedu.am-ի հետ կապված մասնագիտական գործունեության ընթացքում։ Անձնական, այդ թվում՝ ոչ աշխատանքային ժամերի և օրերի վարքագծի նկատմամբ սույն կանոնագրի դրույթները կիրառվում են միայն այն չափով, որքանով տվյալ վարքը կարող է ուղղակիորեն ազդել մասնագիտական անաչառության, շահերի բախման, ՀԿ-ի կամ լրատվամիջոցի հեղինակության կամ հանրության վստահության վրա։
Կանոնագրի նպատակներն են՝
I. Ընդհանուր դրույթներ
«Մեդիան հանուն կրթության» ՀԿ-ի / mediaforedu.am տեղեկատվական-վերլուծական կայքի առաքելությունն է հանրությանը տրամադրել ճշգրիտ, հավաստի, ստուգված և հանրային նշանակություն ունեցող տեղեկատվություն, նպաստել տեղեկացված հանրային քննարկմանը և հանրային վերահսկողությանը, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում ներկայացնել ՀԿ-ի կամ խմբագրության դիրքորոշումը՝ այն հստակ տարբերակելով լրագրողական նյութից։
ՀԿ-ի / mediaforedu.am-ի հիմնական արժեքներն են՝
«Մեդիան հանուն կրթության» ՀԿ-ն և mediaforedu.am-ի խմբագրությունը գործում են քաղաքական կուսակցություններից անկախ։
ՀԿ-ի կամ լրատվամիջոցի անունից հանդես եկող անձը չի կարող իր պաշտոնական գործունեությունն օգտագործել որևէ քաղաքական կուսակցության, թեկնածուի կամ քաղաքական ուժի շահերը առաջ մղելու համար։
ՀԿ-ի անդամությունը որևէ կուսակցության կամ քաղաքական միավորման կամ քաղաքական գործունեությունը ինքնին չի կարող հիմք հանդիսանալ անձի՝ ՀԿ-ի կամ լրատվամիջոցի հետ համագործակցությունը դադարեցնելու համար, եթե այդ հանգամանքը չի առաջացնում շահերի բախում, չի խաթարում մասնագիտական անաչառությունը կամ չի ստեղծում ՀԿ-ի / լրատվամիջոցի անունից քաղաքական շահերի ներկայացման հիմնավոր տպավորություն։
Եթե ՀԿ-ի անդամի կամ mediaforedu.am-ում հրապարակումներով հանդես եկող հեղինակի քաղաքական կամ այլ գործունեությունը կարող է առաջացնել շահերի բախում կամ ազդել նրա մասնագիտական անաչառության վրա, նա պարտավոր է այդ մասին տեղեկացնել ՀԿ-ի և/կամ խմբագրության ղեկավարությանը։
ՀԿ-ի անդամները և mediaforedu.am-ում հրապարակումներով հանդես եկող հեղինակները պարտավոր են՝
mediaforedu.am-ի խմբագրական քաղաքականությունը, խմբագրական որոշումները, տեղեկությունների և գաղափարների տարածումը չեն կարող պայմանավորվել քաղաքական, տնտեսական, կրոնական կամ այլ կազմակերպությունների կամ անձանց շահերով։
ՀԿ-ի ծրագրային, ֆինանսական կամ կազմակերպական շահերը չեն կարող թելադրել mediaforedu.am-ի լրագրողական նյութերի բովանդակությունը կամ խմբագրական որոշումները։
ՀԿ-ն և mediaforedu.am-ի խմբագրությունը ձգտում են ապահովել իրենց գործունեության և ֆինանսավորման վերաբերյալ թափանցիկություն՝ ՀՀ օրենսդրության, ստանձնած հրապարակային պարտավորությունների և կազմակերպության ներքին քաղաքականությունների համաձայն։
ՀԿ-ն / խմբագրությունը հանրությանը հասանելի ձևով ներկայացնում է՝
Խմբագրությունը վարում և մոդերացնում է իր սոցիալական հարթակների մեկնաբանությունները՝ հնարավորության սահմաններում բացառելով ատելության խոսքը, բռնության կոչերը, օրենքով արգելված գործողությունների քարոզը, ակնհայտ վիրավորանքները և այլ անթույլատրելի բովանդակությունը։
Խմբագրությունը ընդունում է սեփական փաստական սխալները, ուղղում դրանք և էական ուղղումների մասին տեղեկացնում լսարանին։
II. Խմբագրական գործունեություն
mediaforedu.am-ի գործունեությունը կազմակերպվում է հետևյալ սկզբունքներով․
mediaforedu.am-ը պարտավորվում է հստակ տարանջատել խմբագրական և վճարովի բովանդակությունը։
Վճարովի հրապարակումները, գովազդը, հովանավորվող բովանդակությունը և հանրային կապերի նպատակով տրամադրված նյութերը պետք է ունենան հստակ և լսարանի համար հասկանալի մակնշում։
Գովազդատուների, հովանավորների կամ ֆինանսավորողների մասին խմբագրական նյութերը չեն կարող ստանալ արտոնյալ լուսաբանում կամ ունենալ խմբագրական բովանդակությանը չհամապատասխանող գովազդային բնույթ։
Խմբագրությունը չի ընդունում այնպիսի ֆինանսական կամ այլ առաջարկներ, որոնց պայմանը խմբագրական բովանդակության վրա ազդեցությունն է։
mediaforedu.am-ը հնարավորության դեպքում նշում է տեղեկատվության աղբյուրները։
Խմբագրությունը հնարավորինս խուսափում է գաղտնի աղբյուրների օգտագործումից։ Աղբյուրի գաղտնիությունը պահպանելու պարտավորություն ստանձնելուց առաջ հեղինակը կամ լրագրողական գործունեություն իրականացնող հեղինակը պետք է գնահատի դրա անհրաժեշտությունը և հանրային շահը։
Չհրապարակելու պայմանով տրամադրված տեղեկությունը չի հրապարակվում կամ վերագրվում աղբյուրին՝ առանց նախապես ձեռք բերված պայմանավորվածության փոփոխության կամ աղբյուրի համաձայնության։
Հեղինակը պարտավոր է հարգել աղբյուրին տված խոստումները և պահպանել աղբյուրի գաղտնիությունը՝ օրենքով նախատեսված սահմանափակումների շրջանակում։
Հարցազրույցի մասնակցի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածությունները պետք է հարգվեն։ Հարցազրույցի հրապարակման վերջնական որոշումը մնում է խմբագրությանը, եթե կողմերը նախապես այլ պայմանավորվածություն չեն ձեռք բերել, սակայն խմբագրությունը չպետք է առանց հիմնավոր պատճառի փոխի հարցազրույցի մասնակցի մտքի իմաստը կամ խեղաթյուրի նրա խոսքը։
Նյութը հրապարակման հանձնելուց առաջ հեղինակը պարտավոր է ստուգել ներկայացվող փաստերի հավաստիությունը՝ օգտագործելով հնարավորինս վստահելի և անկախ աղբյուրներ։
Երկու անկախ աղբյուրից ստուգումը նախընտրելի չափանիշ է, սակայն այն չի կարող կիրառվել որպես մեխանիկական պահանջ այն դեպքերում, երբ վստահելի տեղեկությունը հասանելի է միայն մեկ աղբյուրից։ Նման դեպքերում պետք է լրացուցիչ գնահատել աղբյուրի վստահելիությունը և տեղեկության հրապարակման հանրային շահը, իսկ անհրաժեշտության դեպքում լսարանին տեղեկացնել, որ տվյալ փաստը չի հաջողվել անկախ աղբյուրով հաստատել։
Սոցիալական ցանցերից, օգտատերերի հրապարակումներից, չաթբոթերից և ԱԲ համակարգերից ստացված տեղեկությունը չի համարվում ինքնին ստուգված աղբյուր և հրապարակումից առաջ ենթակա է անկախ ստուգման։
Հրապարակումից առաջ ստուգվում են ոչ միայն փաստերը, այլև դրանց ժամանակային, բովանդակային և այլ համատեքստերը։
Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական և ոչ վաղ անցյալի իրադարձություններին վերաբերող փաստերի, օրենքների և փաստաթղթերի անվանումների, անձանց անունների, պաշտոնների, թվերի, ամսաթվերի և մեջբերումների ստուգմանը։
Փաստաթղթերից, համացանցային կամ տպագիր աղբյուրներից ուղղակի մեջբերումները պետք է ճշգրիտ վերարտադրվեն։ Բնագրում առկա լեզվական կամ տեխնիկական սխալների ուղղումը թույլատրելի է միայն այն դեպքում, երբ չի փոխվում մեջբերման իմաստը։
Հրապարակված փաստական պնդումները պետք է, հնարավորության դեպքում, հղում ունենան աղբյուրներին։
III. Աշխատանքային հարաբերություններ
Խմբագրությունը աշխատակիցների և համապատասխան համագործակիցների հետ կնքում է պայմանագրեր, որոնցով սահմանվում են նրանց իրավունքներն ու պարտականությունները, ենթակայության և հաշվետվողականության կարգը, իրավասությունների շրջանակը, պատասխանատվության հիմքերը և պայմանագրի դադարեցման պայմանները։
Հեղինակներն իրավունք ունեն՝
Հեղինակները պարտավոր են՝
Պարտականությունների խախտման դեպքում աշխատակիցը կարող է ենթարկվել պատասխանատվության՝ ՀՀ օրենսդրությանը, կնքված պայմանագրին և սույն կանոնագրին համապատասխան՝ պահպանելով համաչափության և արդար ընթացակարգի սկզբունքները։
IV. Լրատվական տեքստերին, վերնագրերին, լուսանկարներին, տեսանյութերին և հարցազրույցներին ներկայացվող պահանջները
Խմբագրությունը կիրառում է միասնական խմբագրական ոճ՝ առաջնահերթ ուշադրություն դարձնելով նյութի հիմնական հարցերին՝ ինչ, ով, երբ, որտեղ և ինչու։
Լրատվական նյութի վերնագիրը պետք է բխի նյութի բովանդակությունից և չպետք է մոլորեցնի լսարանին։ Լիդը պետք է հնարավորինս հակիրճ ներկայացնի նյութի հիմնական փաստը կամ հարցը։
Լուսանկարները և տեսանյութերը պետք է համապատասխանեն նյութի բովանդակությանը և հնարավորության դեպքում արտացոլեն լուսաբանվող իրադարձությունը։
Տեսանյութերը, երբ հնարավոր է, պետք է լրացնեն, այլ ոչ թե պարզապես կրկնեն տեքստի բովանդակությունը։
Լուսանկարների, տեսանյութերի կամ ձայնագրությունների բովանդակության էական տեխնիկական կամ այլ միջամտության դեպքում լսարանը պետք է տեղեկացվի դրա մասին։
Ոչ սեփական լուսանկարների, տեսանյութերի, տեքստերի կամ այլ ստեղծագործությունների օգտագործման դեպքում պետք է պահպանել հեղինակային իրավունքը և նշել աղբյուրը՝ համապատասխան թույլտվության կամ օգտագործման իրավական հիմքի առկայության դեպքում։
Ուրիշի ուղղակի խոսքը մեջբերելիս այն պետք է հնարավորինս համապատասխանի բանավոր խոսքում հնչածին։ Թույլատրելի են լեզվական և տեխնիկական փոքր շտկումներ, եթե դրանք չեն փոխում խոսողի մտքի իմաստը։
Խմբագրությունը պահպանում է տերմինների, անունների և անվանումների գրության միասնականությունը և այդ նպատակով մշակում է համապատասխան ներքին ուղեցույց։
Տեսաձայնագրված հարցազրույցը կարող է խմբագրվել տեխնիկական կամ բովանդակային անհրաժեշտությունից ելնելով՝ պայմանով, որ խմբագրումը չի խեղաթյուրում զրուցակցի մտքերը։
Տեքստային հարցազրույց ներկայացնելիս պետք է հնարավորինս պահպանել զրուցակցի ոճն ու բառապաշարը։ Լեզվական անհարթությունների խմբագրումը թույլատրելի է, եթե այն չի փոխում զրուցակցի մտքի իմաստը։
Հարցազրույցի մասնակցի բարբառային արտահայտությունները հանրամատչելի ձևով ներկայացնելու դեպքում դրանց խմբագրումը և իմաստային նրբերանգների փոփոխությունը նախապես համաձայնեցվում են հարցազրույցի մասնակցի հետ։
V. Սոցիալական մեդիայում ներկայություն և անձնական էջերում հեղինակների վարքի կանոններ
«Մեդիան հանուն կրթության» ՀԿ-ի / mediaforedu.am-ի պաշտոնական Facebook, YouTube և LinkedIn էջերը խմբագրության / ՀԿ-ի պաշտոնական սոցիալական հարթակներն են։
Պաշտոնական սոցիալական հարթակների կառավարումն իրականացվում է միայն լիազորված անձանց կողմից։
Աշխատակիցների և համագործակիցների անձնական օգտահաշիվները չեն համարվում ՀԿ-ի կամ mediaforedu.am-ի պաշտոնական հարթակներ, եթե այդ կարգավիճակը հստակ սահմանված չէ։
Անձնական օգտահաշիվներում հեղինակները չպետք է իրենց անձնական հրապարակումները ներկայացնեն որպես mediaforedu.am-ի կամ ՀԿ-ի պաշտոնական դիրքորոշում։
Կեղծ ինքնությամբ օգտահաշիվների ստեղծումը կամ օգտագործումը չի թույլատրվում, բացառությամբ լրագրողական հետաքննության այն դեպքերի, երբ դա անհրաժեշտ է հանրային կարևորություն ունեցող տեղեկություն ստանալու համար, բաց մեթոդները բավարար չեն, և դրա կիրառումը նախապես հաստատվել է գլխավոր խմբագրի կողմից՝ օրենքի և էթիկական չափանիշների պահպանմամբ։
Պաշտոնական օգտահաշիվներում հրապարակումները պետք է համապատասխանեն սույն կանոնագրով սահմանված խմբագրական չափանիշներին։
Անձնական օգտահաշիվներում հեղինակները պարտավոր են խուսափել այնպիսի հրապարակումներից, որոնք կարող են հիմնավոր կերպով կասկածի տակ դնել իրենց մասնագիտական անաչառությունը կամ ստեղծել ՀԿ-ի / mediaforedu.am-ի անունից քաղաքական, կուսակցական կամ այլ մասնավոր շահերի ներկայացման տպավորություն։
Սոցիալական մեդիայում ևս պարտադիր է հարգել հեղինակային իրավունքը, անձնական տվյալների պաշտպանությունը և մարդու արժանապատվությունը։
Անձնական օգտահաշիվներում չի թույլատրվում տարածել ատելության խոսք, խտրականություն քարոզող կամ բռնության կոչ պարունակող բովանդակություն, եթե դրա տարածումը կարող է կապված լինել հեղինակի մասնագիտական դերի կամ ՀԿ-ի / mediaforedu.am-ի հեղինակության հետ։
Սոցիալական մեդիայում որևէ անձի, կազմակերպության, նախաձեռնության կամ խմբի հետևելը, անդամակցելը կամ դրա հրապարակումներին արձագանքելը ինքնին չի համարվում շահերի բախում։
Եթե հեղինակի սոցիալական մեդիայում գործունեությունը կարող է ողջամտորեն կասկածի տակ դնել նրա մասնագիտական անաչառությունը տվյալ թեմայի լուսաբանման ընթացքում, հեղինակը պարտավոր է այդ մասին տեղեկացնել խմբագրությանը և անհրաժեշտության դեպքում հրաժարվել տվյալ թեմայի լուսաբանումից։
Քաղաքական կամ կուսակցական բովանդակության հրապարակումը անձնական օգտահաշվում ինքնին չի համարվում աշխատանքային կարգապահության խախտում, սակայն այն չպետք է ներկայացվի որպես mediaforedu.am-ի կամ ՀԿ-ի պաշտոնական դիրքորոշում և չպետք է առաջացնի կոնկրետ նյութի կամ թեմայի լուսաբանման շահերի բախում։
VI. Արհեստական բանականության (ԱԲ) օգտագործման կանոններ
Արհեստական բանականության գործիքները կարող են օգտագործվել հեղինակային և խմբագրական աշխատանքի օժանդակ նպատակներով, եթե դրանց կիրառումը չի խաթարում լրագրողական անկախությունը, ճշգրտությունը, մարդու իրավունքները, հեղինակային իրավունքը, անձնական տվյալների պաշտպանությունը և աղբյուրների գաղտնիությունը։
ԱԲ համակարգերի կողմից ստեղծված կամ վերամշակված տեղեկությունը չի համարվում ստուգված փաստ։ ԱԲ-ի միջոցով ստացված ցանկացած փաստական տեղեկություն, մեջբերում, անուն, թիվ, փաստաթղթի տվյալ կամ այլ էական տեղեկատվություն պետք է ստուգվի վստահելի և հնարավորության դեպքում անկախ աղբյուրներով։
ԱԲ գործիքներին չի թույլատրվում փոխանցել գաղտնի աղբյուրների ինքնությունը, անձնական կամ զգայուն տվյալներ, չհրապարակված փաստաթղթեր կամ այլ գաղտնի տեղեկատվություն, եթե դրա փոխանցումը չի համապատասխանում տվյալ գործիքի անվտանգության պայմաններին և իրավական պահանջներին կամ դրա համար չկա համապատասխան իրավական հիմք։
ԱԲ-ի միջոցով ստեղծված, էականորեն փոփոխված կամ վերականգնված լուսանկարները, պատկերները, տեսանյութերը կամ ձայնանյութերը պետք է համապատասխան կերպով նշվեն, եթե դրանց արհեստական բնույթը կարող է էական նշանակություն ունենալ լսարանի կողմից բովանդակությունը ճիշտ ընկալելու համար։
ԱԲ-ի օգտագործումը չպետք է հանգեցնի իրական անձանց խոսքի, գործողությունների կամ իրադարձությունների խեղաթյուրմանը կամ կեղծ կամ մոլորեցնող բովանդակության ստեղծմանը։
Խմբագրությունը պահպանում է մարդկային վերահսկողությունը լրագրողական և խմբագրական ամբողջ գործընթացի նկատմամբ։ ԱԲ գործիքի օգտագործումը չի ազատում հեղինակին կամ խմբագրին հրապարակման համար մասնագիտական պատասխանատվությունից։
ԱԲ գործիքների օգտագործման դեպքում անհրաժեշտության դեպքում պետք է պահպանվի թափանցիկության սկզբունքը և լսարանին տեղեկացվի ԱԲ-ի էական մասնակցության մասին։
ԱԲ-ն կարող է օգտագործվել որպես աշխատանքի օժանդակ գործիք, սակայն չի կարող փոխարինել հեղինակի կամ լրագրողական գործունեություն իրականացնող անձի մասնագիտական դատողությանը, փաստերի ստուգմանը, աղբյուրների հետ աշխատանքին և վերջնական խմբագրական պատասխանատվությանը։
