PISA 2025․ Լյուքսեմբուրգի կրթության նախարարի մտահոգությունը

Լյուքսեմբուրգի աշակերտների ցածր արդյունքները մտահոգիչ են։ Հայտարարել է Լյուքսեմբուրգի կրթության նախարար Կլոդ Մեյչը՝ անդրադառնալով PISA միջազգային ստուգատեսի արդյունքներին։ Տնտեսական բարձր տեմպերով հայտնի Լյուքսեմբուրգի 15-ամյա աշակերտների 38 %-ը չի հասել ընթերցանության և մաթեմատիկայի բազային գիտելիքների նվազագույն մակարդակին, իսկ 32 %-ը չի հաղթահարել բնագիտական գիտելիքների սահմանված շեմը։

Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (ՏՀԶԿ) անցկացրած PISA միջազգային ստուգատեսը գնահատում է տարբեր երկրների կրթական համակարգերը։ Վերջին ստուգատեսին մասնակցել է 91 երկիր։

«Մենք, իհարկե, նկատել ենք, և այս միտումը միայն մեր երկրում չէ, որ արձանագրվում է, որ ընդհանուր պատկերը շատ ու շատ բացասական է։ Օրինակ՝ ընթերցանության կարողությունների մակարդակն անհանգստացնող է», — ասել է Մեյչը։

Մեյչը հանդիպել է կրթության ոլորտի և այլ բնագավառների փորձագետների հետ՝ ընթերցանության ազգային ռազմավարություն մշակելու հարցը քննարկելու համար։

«Կարծում եմ՝ ընթերցանությունը մարդկային կյանքի հիմնարար մասն է։ Այն ձևավորում է մեր մշակույթը, մտածողությունն ու ապրելակերպը։ Երբ կորցնում ենք կարդալու կարողությունը, երբ այն այս աստիճան անկում է ապրում, փոխվում է նաև մեր համատեղ կյանքի ու մտածողության ձևը։ Սա ինձ անհանգստացնում է։ Հենց այդ պատճառով էլ հասարակությունը պետք է քայլեր ձեռնարկի այս իրավիճակը փոխելու համար», — անհրաժեշտ գործողությունների մղելու փորձ է արել Լյուքսեմբուրգի կրթության նախարարը։

Բազմալեզվության խնդիրը

Մեյչը Լյուքսեմբուրգի ոչ գոհացուցիչ արդյունքները բազմիցս կապել է երկրի բազմալեզու կրթական համակարգի հետ։ Նրա խոսքով՝ աշակերտների մեծ մասը սովորում է օտար լեզվով, իսկ որոշները կրթություն են ստանում իրենց չորրորդ կամ նույնիսկ հինգերորդ լեզվով։ Սա նրանց անբարենպաստ վիճակում է դնում այն երկրների աշակերտների համեմատ, որտեղ կրթությունն իրականացվում է մեկ լեզվով։

Լյուքսեմբուրգի տարրական դպրոցներում երեխաները սովորում են կարդալ, գրել և հաշվել գերմաներեն։ Սակայն պետական հետազոտական ծառայության՝ SCRIPT-ի տվյալներով՝ երեխաների միայն մոտ 2 %-ի հիմնական ընտանեկան լեզուն է գերմաներենը, իսկ մեկ երրորդից փոքր-ինչ ավելին տանը հիմնականում խոսում է լյուքսեմբուրգերեն։

Ֆրանսերենի մարտահրավերը

Կրթական գերատեսչության որոշմամբ՝ հաջորդ տարվա սեպտեմբերից տարրական դպրոցի առաջին դասարան ընդունվող երեխաները սկզբում կսովորեն լյուքսեմբուրգերեն, ապա կբաժանվեն երկու խմբի․ մի խումբը կսովորի կարդալ, գրել և հաշվել գերմաներենով, մյուսը՝ ֆրանսերենով։ Կրթական համակարգի այս փոփոխությունը հայտնի է «Ալֆա» նախագծի անվամբ։ Նպատակն է՝ երեխաներին հնարավորություն տալ հիմնական հմտությունները սովորել նախընտրելի լեզվով՝ գերմաներեն կամ ֆրանսերեն։ Մեյչը նախկինում նշել է, որ ֆրանսերենը գերմաներենից ավելի հեշտ է սովորել լատինական լեզվական հիմք ունեցող երեխաների համար։ Այն ավելի մատչելի կարող է լինել նաև այն երեխաների համար, որոնք ֆրանսերենի հետ ծանոթացել են դեռ մանկապարտեզում։

Նախարարի խոսքով՝ տարրական դպրոցի ուսուցիչների մոտ կեսը կրթություն է ստացել Բելգիայում՝ ֆրանսերեն ուսումնական ծրագրերով։ Հետևաբար, նրա գնահատմամբ, դպրոցներում կան բավարար թվով ուսուցիչներ, որոնք կարող են ֆրանսերեն դասավանդել։

Յուրաքանչյուր դպրոցում ուսուցիչները պետք է համաձայնության գան, թե ով է դասավանդելու գերմաներենով, և ով՝ ֆրանսերենով։ Եթե համաձայնության չհասնեն, առաջնահերթությունը կտրվի ավելի երկար աշխատանքային ստաժ ունեցող ուսուցչին, ապա՝ հաջորդին։

Մեյչի խոսքով՝ ամառային արձակուրդներից առաջ ինքը 15 հանդիպում է ունեցել դպրոցական շրջանների ղեկավարների և տնօրենների հետ՝ քննարկելու կազմակերպչական հարցերը։ Նախարարի գնահատմամբ՝ դպրոցները կարող են ինքնուրույն համաձայնության գալ, իսկ անհամաձայնության դեպքում կիրառել աշխատանքային ստաժի սկզբունքը։

Միջազգային դպրոցների աշակերտները

2016 թվականից Մեյչի նախաձեռնությամբ աստիճանաբար բացվել են պետական միջազգային դպրոցներ, որտեղ աշակերտները հիմնականում սովորում են գերմաներենով, ֆրանսերենով, անգլերենով կամ պորտուգալերենով։

PISA-ի՝ սեպտեմբերի 8–ին հրապարակված արդյունքներն առաջին անգամ ներկայացվել են առանձին՝ տարբերակելով Լյուքսեմբուրգի պետական դպրոցների աշակերտների և միջազգային ու եվրոպական դպրոցների աշակերտների ցուցանիշները։

Միաժամանակ, կրթության նախարարության նախկինում տրամադրած տվյալների համաձայն՝ պետական միջազգային դպրոցների աշակերտների արդյունքները 2018-ից մինչև 2025 թվականը նվազել են։ Ընթերցանության միջին միավորը 540-ից իջել է 477-ի, մաթեմատիկայինը՝ 544-ից 488-ի, իսկ բնագիտությանը՝ 539-ից 509-ի։ Չնայած դրան՝ պետական միջազգային դպրոցներում սովորելու դիմումների և աշակերտների գրանցումների թիվը զգալիորեն աճել է։

«Մենք դեռ վերլուծում ենք այս տվյալները։ Պետական եվրոպական դպրոցների արդյունքներն ընդհանուր առմամբ լավ են։ Դրանք շատ մոտ են դասական միջնակարգ դպրոցների աշակերտների արդյունքներին», — ասել է Մեյչը։

Նախարարը, սակայն, զգուշացրել է, որ 2018 և 2025 թվականների տվյալների համեմատությունը լիովին վստահելի չէ։ Նրա խոսքով՝ 2018 թվականի PISA ստուգատեսին պետական միջազգային դպրոցներից մասնակցել են շատ քիչ աշակերտներ, և նրանք գրեթե բոլորը սովորել են Լյուքսեմբուրգի մայրաքաղաքում գտնվող Lycée Michel Lucius դպրոցում։ Մեյչի կարծիքով՝ այդ աշակերտների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերը կարող էին տարբերվել այլ դպրոցների աշակերտների բնութագրերից։

«Մենք չենք կարող լիովին վստահել 2018 և 2025 թվականների այս համեմատությանը։ Այսօր պետական միջազգային դպրոցների արդյունքները բավական դրական ենք համարում, քանի որ դրանք շատ մոտ են դասական միջնակարգ կրթության համակարգի աշակերտների արդյունքներին։ Այդ համակարգը համարվում է լավագույնը բարձր առաջադիմություն ունեցող աշակերտների կրթության տեսանկյունից», — ասել է Լյուքսեմբուրգի կրթության նախարարը։