ԱՄՆ – Չինաստան մրցակցությունը՝ PISA 2025-ով

Պետք է ընդլայնել մաթեմատիկայի և բնագիտության որակավորված ուսուցիչների պատրաստման ու ներգրավման հնարավորությունները, քանի որ հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ առարկայական խոր գիտելիքներ ունեցող ուսուցիչներն ավելի լավ են կարողանում դասավանդել այդ առարկաները և ոգեշնչել աշակերտներին։ Վերլուծելով PISA 2025 ստուգատեսի արդյունքները՝ եզրակացրել է Վաշինգտոնում գործող Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և նորարարության հիմնադրամը (ITIF)։

Գիտության և տեխնոլոգիաների քաղաքականության ոլորտում աշխարհի առաջատար ուղեղային կենտրոնը ուշադրություն է հրավիրում հանգամանքին, որ 15 տարեկան բոլոր աշակերտներին ստուգելու փոխարեն՝ PISA – ն գնահատում է աշակերտների ներկայացուցչական ընտրանք, որը նվազագույնի է հասցնում կողմնակալությունը և ստեղծում հնարավորություն՝ յուրաքանչյուր մասնակից երկրի կամ տնտեսության արդյունքները ճշգրիտ գնահատելու համար։

Բնագիտությունից և մաթեմատիկայից բարձր արդյունքներ ցուցաբերող աշակերտները կարող են ձեռք բերել հմտություններ, որոնք անհրաժեշտ են գիտնականներ, ինժեներներ և բնագիտություն, տեխնոլոգիա, ճարտարագիտություն և մաթեմատիկա (ԲՏՃՄ) մասնագետներ դառնալու համար։ Հենց այս ոլորտի մասնագետներն են խթանում նորարարությունը, արտադրողականությունն ու տնտեսական աճը։

«Չնայած այս հմտությունների կարևորությանը՝ ԱՄՆ աշակերտները բնագիտությունից և մաթեմատիկայից առանձնապես բարձր արդյունքներ չեն գրանցում, հատկապես երբ նրանց համեմատում ենք ԱՄՆ-ի գլխավոր աշխարհաքաղաքական մրցակից Չինաստանի աշակերտների հետ»,– մտահոգվում է Տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և նորարարության հիմնադրամը։

Մրցակցություն՝ PISA –ի արդյունքներով

Ուսանողների միջազգային գնահատման ծրագրի (PISA) 2025 թվականի արդյունքները ցույց են տալիս, որ ԱՄՆ-ն բնագիտության և մաթեմատիկայի ցուցանիշներով զգալիորեն զիջում է PISA-ին մասնակցած Չինաստանի վարչական միավորներին։ Հետազոտողներն առավել մտահոգիչ են համարում հանգամանքը, որ ԱՄՆ-ի մաթեմատիկայի արդյունքները 2015 թվականից ի վեր նվազել են, մինչդեռ PISA-ին մասնակցող Չինաստանի տարածաշրջանների ցուցանիշները զգալիորեն բարելավվել են։ «Հետևաբար, ԱՄՆ քաղաքականություն մշակողները պետք է բնագիտության և մաթեմատիկայի արդյունքների բարելավումը դիտարկեն ոչ միայն որպես կրթական խնդիր, այլև որպես երկրի երկարաժամկետ տնտեսական և տեխնոլոգիական մրցունակության պահպանման կարևոր պայման»,– ահազանգում է հիմնադրամը։

Ռազմավարական և միջազգային հետազոտությունների կենտրոնն իր վերլուծությամբ նախազգուշացնում է, որ ԳՏՃՄ կրթության ոլորտի խնդիրների պատճառով կնվազի այն աշակերտների թիվը, որոնք պատրաստ կլինեն դառնալ ապագա նորարարությունների համար անհրաժեշտ հետազոտողներ, գիտնականներ, ինժեներներ և ուսուցիչներ։ Եթե բավարար թվով աշակերտներ չձևավորեն ԳՏՃՄ ոլորտի հիմնավոր գիտելիքներ ու հմտություններ, ԱՄՆ-ն հետագայում կարող է բախվել բարձր տեխնոլոգիական ոլորտներում աշխատուժի ավելի մեծ պակասի։ Իսկ դա կդժվարացնի ամերիկյան ընկերությունների նորարարական գործունեությունն ու մրցակցությունը, հատկապես՝ Չինաստանի հետ։

Երկրի դիրքը

2025 թվականին PISA-ին մասնակցած 91 երկրների և տնտեսությունների շարքում ԱՄՆ-ն բնագիտությունից զբաղեցրել է 13-րդ, իսկ մաթեմատիկայից՝ 27-րդ տեղը։ Թեև առաջին հայացքից այս դիրքերը կարող են բավականին բարձր թվալ, ԱՄՆ-ի արդյունքները զիջում են զարգացած մի շարք երկրների և տնտեսությունների ցուցանիշներին։ Բնագիտությունից ԱՄՆ-ն զիջել է Սինգապուրին, Թայվանին, Մեծ Բրիտանիային, Կանադային և Ֆինլանդիային։

Մաթեմատիկայից հետ է մնացել Սինգապուրից, Հարավային Կորեայից, Էստոնիայից, Բելգիայից, Լիտվայից և Իտալիայից։

ԱՄՆ-ն զգալիորեն զիջել է Չինաստանին, որի՝ PISA-ին մասնակցած տարածաշրջանները՝ Պեկինը, Շանհայը, Ցզյանսուն և Չժեցզյանը, 2025 թվականին առաջին տեղն են զբաղեցրել թե՛ բնագիտությունից, թե՛ մաթեմատիկայից։ Այս տարբերությունը հատկապես մտահոգիչ են համարում ամերիկյան հետազոտական ինստիտուտի գիտնականները՝ հիմնավորելով, որ ԱՄՆ-ն Չինաստանի հետ մրցակցում է համաշխարհային առաջատար դիրքերի համար այնպիսի բարձր տեխնոլոգիական ոլորտներում և զարգացող տեխնոլոգիաների բնագավառներում, որոնք առանցքային նշանակություն ունեն տնտեսական հզորության և ազգային անվտանգության համար։