«Հասարակագիտություն 8» դասագրքի մասով ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարի 01.07.2024 թվականի թիվ 1169-Ա/2 հրամանը վերացնելու վերաբերյալ ԵՊՀ դասախոս, կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանի և փաստաբան Արսեն Թավադյանի հայցը քննում է Երևանի Էրեբունի և Նուբարաշեն համայնքների առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը։ Այսօր տեղի ունեցավ դատական նիստ, որին մասնակցեցին հայցվոր Արսեն Թավադյանը և պատասխանող, ԿԳՄՍ նախարարության իրավաբանական վարչության ավագ իրավաբան Էդուարդ Մուրադյանը։

Նախապատմությունը

ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունը 24.08.2023թ.-ին հայտարարել էր նաև «Հասարակագիտություն 8» դասագրքի մրցույթ: Մրցույթին մասնակցել են նաև շուրջ 1 տարի դատական ձգձգվող գործընթացների մեջ հայտնված դասախոս Սերոբ Խաչատրյանը և փաստաբան Արսեն Թավադյանը, որոնց հեղինակած դասագիրքը ներկայացրել էր «Տիգրան Մեծ» հրատարակչությունը։

Ըստ հայցադիմումի, դրամաշնորհային հանձնաժողովը 28.06.2024 թ. 8/2024 արձանագրության մեջ նշել է, որ մրցույթը գնահատման սանդղակին ոչ համապատասխան իրականացնելու պատճառով դասագրքերը ուղարկվել էին կրկնակի փորձաքննության: Անցողիկ շեմը հաղթահարել են «Զանգակ-97» ՍՊԸ-ն և «Մասնակցային դպրոց» կրթական հիմնադրամը, իսկ «Տիգրան Մեծ հրատարակչություն» ՓԲԸ-ի ներկայացրած դասագիրքը չի հաղթել:

«Զանգակ-97» ՍՊԸ-ի և «Մասնակցային դպրոց» կրթական հիմնադրամի ներկայացրած դասագրքերը, ըստ հայցադիմումի, սահմանված կարգով ուղարկվել են լրամշակման: Նախարարություն են ներկայացվել վերոնշյալ դասագրքերի լրամշակված տարբերակները: Որոշվել է պայմանագիր կնքել «Զանգակ 97» ՍՊԸ-ի և «Մասնակցային դպրոց» կրթական հիմնադրամի հետ:

Բողոք

03.07.2024 թ.-ին «Տիգրան Մեծ» հրատարակչությունը ԿԳՄՍ նախարարությանը ներկայացրել է բողոք` խնդրելով նշանակել «Հասարակագիտություն 8» դասագրքի նոր (կրկնակի) փորձաքննություն` ներգրավելով այլ մասնագիտացված կազմակերպություններ։ Բացի այդ, խնդրել էր տրամադրել մասնագիտական հանձնաժողովի գնահատումը, հիմնավորումները:

Նախարարությունը, ըստ հայցադիմումի, չի պատասխանել բողոքին։

09.07.2024 թ.-ին «Տիգրան Մեծ» հրատարակչությունը ներկայացրել է երկրորդ բողոքը` խնդրելով փոխել հանձնաժողովի 28.06.2024թ.-ի թիվ 8/2024 արձանագրությունը` հստակ արձանագրելով, որ «Տիգրան Մեծ հրատարակչություն» ՓԲԸ-ի դասագիրքը հաղթահարել է անցողիկ շեմը։ Հայցվորը նաև խնդրել է նշանակել «Հասարակագիտություն 8» առարկայի նոր փորձաքննություն դասագրքերի և մեթոդական ուղեցույցների գիտականության, չափորոշչի համապատասխանության և բովանդակության ստուգման նպատակով, բացի այդ՝ լրացուցիչ կարծիք ստանալու համար ներգրավել այլ մասնագետներ, մասնագիտացված կառույցներ:

Պաշտոնական առաջարկ

4.07.2024թ. – ին ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունը գրավոր պատասխանել է․ «Քանի որ, Ձեր դասագիրքը հաղթահարել է դասագրքի գնահատման համար սահմանված անցողիկ շեմը, հայտահրավերի պահանջի համաձայն` կարող եք ներկայացնել նախարարի երաշխավորմանը որպես ուսումնաօժանդակ նյութ` ուսումնական հաստատություններում կիրառելու նպատակով: Միաժամանակ տեղեկացնում եմ, որ արդեն իսկ սկսվել է «Հասարակագիտություն 8» առարկայի դասագրքի տպագրման գործընթացը, ուստի նպատակահարմար չէ Ձեր կողմից ներկայացված դասագիրքը ուղարկել լրացուցիչ փորձաքննության»:

Ապա նախարարը 01.07. 2024թ.-ին կայացրել է շուրջ մեկ տարի դատական հայցի առիթ դարձած թիվ 1169_Ա/2 հրամանը, որով հաստատել է դրամաշնորհային հանձնաժողովի 28.06.2024 թ. թիվ 8 որոշումը:

Անտեսված հնարավորություն

Հայցվոր կողմը պնդում է, որ, ըստ ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարի 09.06.2022 թվականի թիվ 20-Ն հրամանի հավելվածով 1-ի՝ «Դրամաշնորհային հանձնաժողովը բողոքների առկայության դեպքում կարող է իրականացնել ուսումնական նյութերի գիտականության, Չափորոշչի համապատասխանության կամ բովանդակության կրկնակի փորձաքննություն:

Փոխված հանձնաժողով

Հայցադիմումի մեջ նշված է․ «Հասարակագիտություն 8» առարկայի պարագայում նշանակվել է առարկայական հանձնաժողով, որը գնահատել է ներկայացված դասագրքերը: Այնուհետև, այդ առարկայական հանձնաժողովի կարծիքը, առանց օրենսդրությամբ նախատեսված հիմքերի, գնահատվել է անվավեր, հանձնաժողովը փոխարինվել է մեկ այլ առարկայական հանձնաժողովով, որն արդեն Հրատարակչության կողմից ներկայացրած դասագիրքը չի ճանաչել հաղթող»:

Օրենքի հիմքերի փնտրտուք

Հայցվոր կողմը պնդում է, որ առաջին առարկայական հանձնաժողովի կարծիքն անվավեր ճանաչելու որևէ կարգավորում օրենսդրությամբ նախատեսված չէ: Նախարարությունը պարզաբանել է, որ անվավերության հիմքը գնահատման սանդղակին անհամապատասխան իրականացումն է: Սակայն, ըստ հայցվորի, դա չի կարող հանգեցնել հանձնաժողովի փոփոխությանը:

Երկրորդ հանձնաժողովի կարիքը

Հայցվոր կողմը ընդգծում է, որ «երկրորդ հանձնաժողովի գնահատականները կամայական են». հասկանալի չէ` մատնանշված թերությունները քանի միավորի պակասեցման են հանգեցնում։ Դրանք, ըստ հայցվոր կողմի, կրում են ձևական, վիճելի բնույթ:

Ապացույցների բեռը

Այսօրվա դատական նիստին դատավոր Հովհաննես Ղազարյանը քննարկեց ապացույցների բեռի բաշխման հարցը:

Հայցվոր, «Հասարակագիտություն 8» դասագրքի համահեղինակ, փաստաբան Արսեն Թավադյանը ընդգծեց, որ ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարությունը պետք է հիմնավորի իր գործողությունները․ «Եթե մրցույթ է հայտարարվում, պետք է հիմնավորվի, որ դրանք անցկացվել են օրենքին համապատասխան»,– ընդգծեց փաստաբանը։

ԿԳՄՍ նախարարության իրավաբանական վարչության ավագ իրավաբան Էդուարդ Մուրադյանը դատական բեռի բաշխման վերաբերյալ առարկություն չուներ։

Դատարանը հեռացավ խորհրդակցական սենյակ՝ ապացուցման պարտավորությունը բաշխելու վերաբերյալ որոշում կայացնելու և հաջորդ նիստը նշանակելու նպատակով։

Ի դեպ, դատական կարգադրիչը խոչընդոտեց mediaforedu.am-ի տեսանկարահանմանը՝ առանց դատավորի որոշման։

Անուշ Մարտիրոսյան