PISA 2025․ ընթերցանության հմտությունների անկում

«Որոշ երկրներում իրավիճակը լավ է, սակայն աշխարհի շատ հատվածներում երիտասարդների համար այսօր ավելի դժվար է կարդալ ավելի բարդ տեքստեր, կողմնորոշվել անորոշության պայմաններում և քննադատաբար մտածել կարդացածի մասին։ Եվ դա իսկապես մտահոգիչ է» ,- գնահատել է Տնտեսական համագործակցության և զարգացման կազմակերպության (ՏՀԶԿ/OECD) կրթության և հմտությունների գծով տնօրեն, PISA ծրագրի ղեկավար Անդրեաս Շլայխերը՝ համեմատելով անցած 10 տարում ՏՀԶԿ արձանագրած տվյալները։

Այս խնդիրը Շլայխերը դիտարկել է արհեստական բանականության զարգացման ֆոնին՝ ՏՀԶԿ–ի պաշտոնական աղբյուրներով ամփոփելով 91 երկրում PISA 2025 – ի վերաբերյալ զեկույցը։

Շլայխերի խոսքով, PISA-ն ոչ միայն գնահատում է, թե 15 – ամյա աշակերտներն ինչ գիտեն, այլև՝ ինչպես են կիրառում իրենց ունեցած գիտելիքները։

Եթե բնագիտության ոլորտում, որը PISA 2025 – ի հիմնական ուղղությունն էր, արդյունքները ընդհանուր առմամբ կայուն են մնացել, ապա ընթերցանության ոլորտում արձանագրվել է զգալի անկում։

«Հատկապես մտահոգիչ է այն, որ անկում ենք տեսնում հենց այն ընթերցանության հմտություններում, որոնք ամենակարևորն են արհեստական բանականության դարաշրջանում՝ տարբեր տեղեկություններ համադրելու, փաստը կարծիքից տարբերելու և անորոշության պայմաններում կողմնորոշվելու կարողություններում», – ասել է նա։

Շլայխերը, հենվելով հետազոտության տվյալների վրա, ասել է՝ երիտասարդներն (13-35 տարեկան) այսօր ավելի արագ են կարդում, սակայն ավելի քիչ ճշգրտությամբ։

«Նոր տեխնոլոգիաները, հնարավոր է, երիտասարդներից ավելի քիչ ջանք են պահանջում քննադատաբար մտածելու, մտորելու, համադրելու և քննադատելու համար։ Նրանք ավելի ու ավելի են դառնում նախապես պատրաստված գիտելիքի սպառողներ», – ընդգծել է ՏՀԶԿ – ի ներկայացուցիչը։

«Արհեստական բանականության բազմաթիվ հավելվածներ ստեղծված են մեր կյանքը հեշտացնելու համար։ Դրանք աշակերտներին պատրաստի պատասխաններ են տալիս՝ փոխանակ նրանց մղելու ավելի մեծ ջանք գործադրել և ճիշտ հարցեր տալ», – ասել է Շլայխերը՝ հավելելով, որ PISA-ի արդյունքները, հավանաբար, արտացոլում են այս փոփոխությունը։

Միաժամանակ, նա նշել է, որ արհեստական բանականության օգտագործումը կարող է նաև դրական ազդեցություն ունենալ, եթե աշակերտներին սովորեցնեն ճիշտ աշխատել այդ գործիքների հետ։

«Այն դեպքերում, երբ աշակերտներին նպատակային կերպով սովորեցնում են, թե ինչպես մեկնաբանել արհեստական բանականության շնորհիվ ստացված ապացույցները, արհեստական բանականության օգտագործումը, կարծես, ավելի դրական կապ ունի ուսուցման արդյունքների հետ», – ասել է նա։

Շլայխերի խոսքով՝ հետևաբար կարևոր է զարգացնել ոչ միայն արհեստական բանականության օգտագործման տեխնիկական կարողությունները, այլև ար գրագիտությունը՝ հասկանալու, գնահատելու և ստուգելու արհեստական բանականության տրամադրած տեղեկատվությունը։

«Երիտասարդներին արհեստական բանականության գրագիտության անհրաժեշտ մակարդակով զինելը կարող է դառնալ այն հակակշիռը, որը կօգնի նվազեցնել արհեստական բանականության օգտագործման ավելի բացասական ազդեցությունները», – ասել է նա։

PISA 2025-ի արդյունքները հրապարակվել են սեպտեմբերի 8-ին։ Գնահատմանը մասնակցել է ավելի քան 760000 աշակերտ 91 երկրից և տնտեսությունից։ Հայաստանը PISA-ին մասնակցել է առաջին անգամ։