Էստոնիա․ PISA – ի բարձր արդյունք և ուսուցչի աշխատավարձի աճ

Էստոնիայի կառավարությունը 2027 թվականի պետական բյուջեով նախատեսում է ի շարս այլ տողերի՝ բարձրացնել նաև ուսուցիչների և մշակութային ոլորտի աշխատակիցների աշխատավարձերը։ Չնայած սուղ միջոցներին՝ Կրթության և հետազոտությունների նախարար Քրիստինա Կալասը հաստատել է, որ աշխատավարձերի ավելացման համար միջոցներ կհատկացվեն այլ ոլորտների ծախսերի կրճատման հաշվին։ Գործադիրը նախատեսում է բյուջեի վերջնական տարբերակը հաստատել առաջիկա օրերին և ներկայացնել Ռիյգիկոգու (խորհրդարան)։

Գործադուլից հետո

Աշխատավարձերի բարձրացման շուրջ քննարկումները նոր թափ ստացան կրթության ոլորտի աշխատողների բողոքի ալիքի ֆոնին։ Սեպտեմբերի 22-ին էստոնացի մանկավարժներն անցկացրել են մեկժամյա նախազգուշական գործադուլ՝ պահանջելով կատարել ուսուցիչների աշխատավարձերի վերաբերյալ նախկինում տրված խոստումները։

Էստոնիայի կրթության աշխատողների արհմիությունը ևս ներկայացրեց պահանջ ուսուցչի նվազագույն աշխատավարձը 2026 – ին գործող 1 970 եվրոյից 2027 –ին 2 312 եվրոյի (երկրի կանխատեսվող միջին աշխատավարձի մակարդակին) հասցնելու մասին։

Մինչ կառավարության նախաձեռնությունը արհմիության նախագահ Ռեեմո Վոլտրին հայտարարել էր, որ կառավարությունը հեռանում է իր խոստումից, ըստ որի ուսուցիչների վարձատրությունը պետք է կազմի միջին աշխատավարձի 120 % – ը։

Արտահոսքի ռիսկ

Արհմիության հարցումները փաստել են՝ էստոնացի ուսուցիչների 69 %-ը աշխատանքային խիստ ծանրաբեռնվածության և ցածր վարձատրության պատճառով վերջին տարում մտածել է մասնագիտությունը թողնելու մասին։

Լուծումներ

Նախարար Կալասի խոսքով՝ տնտեսական 2.4 % աճի դեպքում հավելյալ հարկային եկամուտները կարող են կազմել մինչև 350 միլիոն եվրո, սակայն դրանից շուրջ 200 միլիոնն ավտոմատ ուղղվելու է ինդեքսավորվող ծախսերին (կենսաթոշակներ, նպաստներ)։ Աշխատավարձերի բարձրացումը ֆինանսավորելու համար կառավարությունը դիտարկում է անշարժ գույքի նոր ներդրումներից և ենթակառուցվածքային որոշ ծախսերից հրաժարվելու տարբերակը։

PISA 2025 – ի ֆոնը

Այս քննարկումները տեղի են ունենում այն պայմաններում, երբ Էստոնիան PISA 2025 – ում արձանագրել է բարձր արդյունքներ։ Բնագիտությունից աշակերտների մոտ 90 % – ը, մաթեմատիկայից՝ 83 % – ը, իսկ ընթերցանությունից՝ 83 % – ը հասել է առնվազն 2 – րդ մակարդակին։ ՏՀԶԿ միջին ցուցանիշները համապատասխանաբար 74 %, 65 % և 69 % են։

Բարձրագույն՝ 5 – րդ կամ 6 – րդ մակարդակներում են մաթեմատիկայից աշակերտների 13 % – ը, բնագիտությունից՝ 11 % – ը, իսկ ընթերցանությունից՝ 9 % – ը։

Ուսուցիչների պակաս

Բարձր արդյունքներին զուգահեռ՝ Էստոնիան բախվում է ուսուցիչների պակասի խնդրին։ PISA 2025 – ի տվյալներով՝ աշակերտների 65 % – ը սովորում է այնպիսի դպրոցներում, որոնց տնօրենները նշել են, որ ուսուցչական անձնակազմի պակասը որոշ չափով կամ զգալիորեն խոչընդոտում է ուսուցմանը։ ՏՀԶԿ միջինը 39 % է։ 2022 թվականին Էստոնիայում այս ցուցանիշը 73 % էր։

«Զարգացման մտածելակերպ»

Էստոնիայում աշակերտների 83 % – ը համաձայն է, որ ինտելեկտը կարելի է զարգացնել աշխատանքի և ջանքերի միջոցով։ ՏՀԶԿ համադրելի ցուցանիշը 69 % է։ Այս մտածելակերպն ունեցող էստոնացի աշակերտների բնագիտության արդյունքը միջինում 36 միավորով բարձր է։

Թվային միջավայր և արհեստական բանականություն

Էստոնիայում աշակերտների 58 % – ը շաբաթական առնվազն մեկ անգամ ուսումնառության նպատակով օգտագործում է արհեստական բանականության չաթբոտներ՝ ՏՀԶԿ – ի 46 % միջինի համեմատ։ Միաժամանակ աշակերտների 36 % – ը վկայել է, որ դասերին դասընկերները շեղվում են թվային սարքերից։