«Հասարակագիտություն – 8»-ի գործ․ ի՞նչ է թաքցրել ԿԳՄՍՆ-ն

Արաբկիր և Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանների ընդհանուր իրավասության դատարանում սեպտեմբերի 10 – ին ավարտվեց «Հասարակագիտություն – 8» դասագրքի գործով դատաքննությունը։ Դրամաշնորհային մրցույթի վերաբերյալ ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարի հրամանի հավելվածի՝ այս դասագրքի վերաբերյալ կետն անվավեր ճանաչելու պահանջով հայց էին ներկայացրել ԵՊՀ դասախոս, կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանը և փաստաբան, դասագրքի համահեղինակ Արսեն Թավադյանը։

Դատական նիստում կողմերը ներկայացրին փաստաթղթային ապացույցներ և միմյանց հարցեր ուղղեցին ներկայացրած ապացույցների վերաբերյալ։

Ինչո՞ւ է ստեղծվել երկրորդ հանձնաժողովը

Հայցվոր կողմը ընդգծեց, որ դասագրքի մրցույթի առիթով ստեղծված առաջին առարկայական հանձնաժողովի լուծարման և դրա փոխարեն երկրորդ հանձնաժողովի ստեղծման իրավաչափությունը հիմնավորող փաստաթղթեր նախարարությունը չի ներկայացրել։

Դասագրքի համահեղինակ Արսեն Թավադյանը դատարանին հայտնեց, որ «Հասարակագիտություն» առարկայի երկրորդ մրցութային հանձնաժողովի որոշումից հետո իրենք ԿԳՄՍ նախարարությունից պահանջել են տրամադրել առաջին առարկայական հանձնաժողովի որոշումը, սակայն նախարարությունը այն չի տրամադրել։

«Մենք համոզված ենք, որ առաջին առարկայական հանձնաժողովը իրավաչափ հիմքով չեն լուծարել, հետևաբար երկրորդ հանձնաժողովի ստեղծման որոշումը նույնպես ոչ իրավաչափ է», – ասաց Թավադյանը։

Երրորդ գնահատողը՝ առանց անվան, ստորագրության ու կարծիքի

Հայցվոր կողմը երկրորդ առարկայական հանձնաժողովի աշխատանքի վերաբերյալ ևս մեկ խնդիր բարձրացրեց։ Արսեն Թավադյանը նշեց, որ մրցույթին ներկայացված երեք դասագրքերի վերաբերյալ երեք հանձնաժողովականները պետք է ընդհանուր ինը կարծիք ներկայացնեին, մինչդեռ ԿԳՄՍ նախարարության ներկայացրած փաստաթղթերում առկա է միայն վեցը։ Երեք գնահատողներից երկուսի անուն – ազգանունները, ստորագրություններն ու գնահատականները կան փաստաթղթերում, իսկ երրորդ գնահատողի անունը, ստորագրությունը և կարծիքները նախարարության փաստաթղթերում չկան։

Արսեն Թավադյանը դատարանին հայտնեց, որ դիմել է ԿԳՄՍ նախարարությանը երրորդ գնահատողի ինքնության և կարծիքների վերաբերյալ տեղեկություններ ստանալու խնդրանքով, սակայն նախարարությունը տվյալներ չի տրամադրել։

«Եթե նայենք Հակոբյան Նարեկ և Վաղարշակ Մատիկյանի գնահատականները, այստեղ կան որոշակի վերլուծություններ, բայց այդ երրորդ գնահատողի պարագայում որևէ հիմնավորում չկա, նա դասագրքերը գնահատել է առանց որևէ հիմնավորման։ Սա շատ կարևոր հանգամանք է», – ասաց Արսեն Թավադյանը։

Դատավոր Վահագն Թորոսյանը ուսումնասիրեց ԿԳՄՍ նախարարության ներկայացրած փաստաթղթերը և նշեց, որ երեք դասագրքերի վերաբերյալ փաստաթղթերի տակ առկա են երկու հանձնաժողովականների ստորագրությունները, իսկ երրորդ անձի անուն – ազգանունը և ստորագրությունը նշված չեն։

Դատավորը ևս փորձեց պարզել, թե ով է երրորդ գնահատողը և որտեղ են նրա գնահատման արդյունքները։ Սակայն երրորդ գնահատողի վերաբերյալ պատասխանող կողմի՝ ԿԳՄՍ նախարարության ավագ իրավաբան Էդուարդ Մուրադյանը երրորդ գնահատողի տվյալները չներկայացրեց։

Առաջին հանձնաժողովի որոշումը չկա

Դատարանում առանձին քննարկվեց նաև առաջին առարկայական հանձնաժողովի գործունեության հարցը։

Հայցվոր Արսեն Թավադյանը նշեց, որ իրենք նախարարությունից պահանջել են առաջին առարկայական հանձնաժողովի որոշումը, բայց դա էլ չեն ստացել։

Հայցվորը նաև վկայակոչեց նախարարության՝ 2026 թվականի մարտի 3-ի գրությունը, որով, ըստ նրա, նախարարությունը հայտնել է, որ առաջին հանձնաժողովի վերաբերյալ փաստաթղթերը չեն պահպանվել, քանի որ հանձնաժողովի արձանագրությունը համարվել է անվավեր։

Դատավորը կարդաց նախարարության գրավոր պատասխանը և ԿԳՄՍ նախարարության իրավաբանական վարչության ավագ իրավաբան Էդուարդ Մուրադյանին հարցեր ուղղեց․

Դատավոր – Այսինքն՝ ես չեմ հասկանում, եթե նախարարությունը գործընթացը համարում է անվավեր, դա ի՞նչ է, վարչարարությո՞ւն է, ի՞նչ է։

ԿԳՄՍՆ ներկայացուցիչ – Դա վարչարարություն է։

Դատավոր – Վարչարարությունը որ ավարտվում է, փաստաթղթերը չեն պահպանվո՞ւմ ձեր մոտ։

ԿԳՄՍՆ ներկայացուցիչ – Անվավեր է ճանաչվել, չեն պահպանվել։

Դատավոր – Մեկի մտքով, ասենք, անցնում է վիճարկել ձեր վարչարարությունը, ապացույցներ չե՞ք ունենում ձեր ձեռքին։

ԿԳՄՍՆ ներկայացուցիչ – Չեն պահպանվել ապացույցներ։

Ի՞նչ էր որոշել առաջին հանձնաժողովը

Հայցվոր Թավադյանը դատարանում նաև պնդեց, որ իրենց ունեցած տեղեկություններով՝ առաջին առարկայական հանձնաժողովը իրենց հեղինակած դասագիրքը ճանաչել էր հաղթող։ Նրա խոսքով՝ այդ դեպքում դասագիրքը պետք է օգտագործվեր դպրոցներում։

Դատավորը հարցրեց, թե ինչ տվյալների վրա է հիմնված այդ պնդումը և արդյո՞ք որևէ ապացույց կա։ Թավադյանը պատասխանեց՝ որևէ ապացույց չունեն։

«Մենք նախարարությունից ուզել ենք ապացույցը, նախարարությունից ուղիղ ասել են, որ իրենք այդ ապացույցը չունեն», – վկայեց հայցվորը։

Հայցվորի խոսքով՝ իրենք նախարարությունից պահանջել են նաև հիմնավորումներ այն մասին, թե առաջին հանձնաժողովն ինչ որոշում է կայացրել, ինչ հիմքով է այն կայացրել և ինչու է հետագայում լուծարվել հանձնաժողովը։ Ըստ Թավադյանի՝ նախարարությունը այդ հարցերի վերաբերյալ ևս իրեղեն ապացույցներ չի ներկայացրել։

«Ոչ միայն չի հիմնավորվել, որ մենք առաջին տեղում ենք եղել, այլ նաև չի հիմնավորվել երկրորդ առարկայական հանձնաժողովի իրավաչափությունը», – մանրամասնեց հայցվորը։

Միաժամանակ, ըստ դատական նիստում ներկայացված փաստաթղթերի, հենց երկրորդ հանձնաժողովի արձանագրության հիման վրա է նախարարությունը հաստատել հաղթող ճանաչված դասագրքերը։

Ո՞վ կարող է վիճարկել մրցույթի արդյունքը

ԿԳՄՍ նախարարության իրավաբանը հարց բարձրացրեց նաև հայցվորների՝ դատարանում հանդես գալու կարգավիճակի վերաբերյալ։

Նա ասաց, որ դասագրքերի դրամաշնորհային մրցույթին մասնակցում են հրատարակչությունները, ոչ թե ֆիզիկական անձինք, իսկ հեղինակները իրենց հեղինակային իրավունքները փոխանցում են հրատարակչություններին։ Մինչդեռ տվյալ դեպքում դատարան են դիմել ֆիզիկական անձինք։

ԿԳՄՍ նախարարության ներկայացուցիչը հարցրեց, թե այդ դեպքում ինչով է հիմնավորվում հայցվորների՝ հայց ներկայացնելու իրավունքը։

Հայցվոր կողմը հակադարձեց, որ Սերոբ Խաչատրյանն ու Արսեն Թավադյանը «Հասարակագիտություն» դասագրքի հեղինակներն են։ Թավադյանը նշեց, որ դատարանին ներկայացրել է դասագրքի կազմի և տիտղոսաթերթի լուսապատճենները՝ որպես դասագրքի հեղինակներ իրենց կարգավիճակը հիմնավորող փաստաթղթեր։

Նախարարության ներկայացուցիչը շարունակեց հարցադրումը՝ եթե մրցույթի պայմանագրային կողմը հրատարակչությունն է, ապա հարց է առաջանում, թե ինչու պետք է դասագրքի հեղինակները դատարանում հանդես գան որպես հայցվոր կողմ։

Հայցվոր Թավադյանը վկայակոչեց Քաղաքացիական դատավարության օրենսգիրքը, որը սահմանում է՝ եթե դատարանը ապացույցների բեռի բաշխում է իրականացրել, նոր ապացույցներ չեն քննարկվում դատավարության ժամանակ։

Դատավոր Վահագն Թորոսյանը հայտարարեց դատաքննության ավարտը և հայտնեց, որ դատարանի վճիռը կհրապարակվի սեպտեմբերի 29-ին։

Անուշ Մարտիրոսյան