Վիետնամի դպրոցը՝ մտածողության զարգացման ուղի

Երեկ՝ նոյեմբերի 1-ին, Վիետնամի մայրաքաղաք Հանոյի մանկավարժական համալսարանում տեղի է ունեցել «Փիլիսոփայական արժեքներն ու գիտելիքը Վիետնամի այսօրվա հանրակրթության մեջ» թեմայով ազգային գիտաժողովը։ Այն կազմակերպել են Վիետնամի փիլիսոփայական ընկերակցությունը և համալսարանի փիլիսոփայության ֆակուլտետը։

Վիետնամի փիլիսոփայական ընկերակցության նախագահ, պրոֆեսոր, գիտությունների դոկտոր Ֆամ Վան Դուկը կարևորել է ժամանակակից հանրակրթության մեջ փիլիսոփայության դերի, արժեքների և գիտելիքի ուսումնասիրությունը։

Ընկերակցության փոխնախագահ, դոցենտ, գիտությունների դոկտոր Տրան Դանգ Սինը շեշտել է աշակերտների մտածողության, ճանաչողական կարողությունների, արժեքային կողմնորոշումների և պատասխանատու վարքագծի ձևավորման անհրաժեշտությունը։

Առանձնացվել է քննարկման չորս հիմնական ուղղություն.

Կրտսեր դպրոցում

Առաջարկվել է ուսումնասիրել փիլիսոփայական հարցադրումների և երկխոսության մեթոդների ներառման հնարավորությունը 1-5-րդ դասարաններում՝ «Ես և շրջակա աշխարհը», մայրենի լեզու և փորձառական գործունեություն առարկաների միջոցով։

Ընկերության, ազնվության, արդարության, սիրո և պատասխանատվության մասին պատմությունների, պատկերների ու իրավիճակների օգնությամբ աշակերտներին, ըստ գիտաժողովի մասնակիցները, պետք է խրախուսեն հարցեր տալ, արտահայտել իրենց մտքերը, լսել ուրիշներին և հարգել տարբեր կարծիքները։ Նպատակը հետաքրքրասիրության, քննադատական մտածողության և կարեկցանքի զարգացումն է։

Միջին դպրոցում

Առաջարկ է հնչել ուսուցանել տարրական տրամաբանություն, հասկացությունների վերլուծություն և բարոյական դատողություններ՝ դրանք ներառելով քաղաքացիական կրթության, գրականության, պատմության և աշխարհագրության, ինչպես նաև բնագիտական առարկաների դասավանդման մեջ։

Աշակերտները, ըստ գիտնականների, պետք է սովորեն տարբերել կարծիքը փաստից, բացահայտել տրամաբանական սխալները, գնահատել տեղեկատվության հավաստիությունը և հարցերը դիտարկել տարբեր տեսանկյուններից։ Արդարության, հավասարության, իրավունքների, պարտականությունների և պատասխանատվության թեմաները կարող են քննարկվել դասերի ու գործնական իրավիճակների միջոցով։

Ավագ դպրոցում

Համաժողովի մասնակիցները առաջարկել են նաև ավագ դպրոցում ուսումնասիրել գիտելիքի, մտածողության և փիլիսոփայական արժեքների վերաբերյալ թեմատիկ մոդուլների մշակման հնարավորությունը։ Դրանք կարող են ներառվել տնտեսագիտության և իրավունքի ուսուցման, ինչպես նաև միջառարկայական կրթական գործունեության մեջ։

Մտածողության զարգացումը

Գիտաժողովի մասնակիցների կարծիքով՝ անհրաժեշտ է ապահովել աշակերտների մտածողության կարողությունների շարունակական զարգացումը։

Կրտսեր դպրոցում առաջնայինը հարցեր տալու և մտքերը բացատրելու սովորության ձևավորումն է, միջին դպրոցում՝ վերլուծելու և գնահատելու կարողությունների զարգացումը, իսկ ավագ դպրոցում՝ ինքնուրույն դատողություններ անելու և պատասխանատու որոշումներ կայացնելու հմտությունների ամրապնդումը։

Մասնագետներն ընդգծել են, որ յուրաքանչյուր հաջորդ կրթական աստիճանում թեմաները պետք է ուսումնասիրվեն ավելի խորությամբ՝ սովորողների տարիքին և ճանաչողական կարողություններին համապատասխան։

Կարևորվել են նաև ուսուցիչների վերապատրաստումը, ուսումնական նյութերի մշակումը և ուսուցիչներ պատրաստող հաստատությունների ու դպրոցների համագործակցությունը։

Գիտաժողովի կազմակերպիչները հատուկ շեշտել են ինքնուրույն մտածող, ճշմարտությունը հարգող, մարդասիրական արժեքներով առաջնորդվող և համայնքի հանդեպ պատասխանատու սերնդի ձևավորման անհրաժեշտությունը։

Վիետնամում հանրակրթության նկատմամբ պետական և հանրային ուշադրության ընդլայնմանն ուղղված մեկ այլ կարևոր փոփոխություն էլ ուժի մեջ է մտել նոյեմբերի 1-ից։ Նոր կարգով՝ դպրոց հաճախելը պարտադիր է 6-14 տարեկան այն երեխաների համար, որոնք դեռ չեն ավարտել տարրական կրթությունը։ Ծնողներն ու օրինական խնամակալները պարտավոր են ապահովել երեխաների կրթությունն ավարտելու համար անհրաժեշտ պայմաններն ու հնարավորությունները։

Նոր կարգավորումները կրթություն ստանալու ավելի ճկուն հնարավորություններ են նախատեսում նաև դպրոցական տարիքն անցած, բայց տարրական կամ միջնակարգ կրթությունը չավարտած անձանց, ինչպես նաև 15-60 տարեկան անգրագետ մարդկանց համար։