Լուսանկարները՝ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի
Ստեղծագործող ուսուցիչն ամենաառաջին կարևոր պայմանն է, որ երեխան դպրոցում նույնպես լինի ստեղծագործական մթնոլորտում և ինքն էլ ձգտի աշխարհին ներկայանալ իր անհատականությամբ:
Այսօրվա մոտեցումներն ամբողջ աշխարհում սրընթաց մխրճվում են ավտոմատացված, ոգուց ու զգայական աշխարհից խեղճացող իրականության մեջ: Եվ հենց այս պայմաններում է, որ ստեղծագործ ուսուցիչը կարող է սովորողների շրջանում ձևավորել բոլորովին այլ ձգտումներ: Այն, ինչ անցյալ շաբաթ տեղի ունեցավ ՀՀ նկարիչների միության «Մարտիրոս Սարյան» սրահում «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի Գեղարվեստի ուսումնական կենտրոնի հեղինակային կրթական ծրագրով իրականացվող ամենամյա, ամառային «Արվեստի փառատոնի» շրջանակներում, արվեստագետ ուսուցիչների ջանքերով:
Շվեդիայից և Ֆրանսիայից ժամանած գործընկերների հետ համագործակցությամբ կազմակերպված «Սահմաններ» ցուցահանդեսը ուսուցիչներին, կրթության մասնագետներին ու արվեստի, մանկավարժության ոլորտով հետաքրքրվածներին ուղղված խորհելու հրավեր էր:
«Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի արվեստագետ ուսուցիչների նախաձեռնությամբ միջազգային սահմանները հատած ցուցահանդեսին ներկայացված էին աշխատանքներ, որոնց հեղինակների շարքում են հենց նույն կրթահամալիրի ուսուցիչները: Արտերկրից ժամանած արվեստագետներից ոմանք նաև ուսուցչական փորձ ունեն, մյուս մասը առիթներ ունենում է արվեստի ցուցադրությունների առիթով աշխատել նաև երեխաների հետ:
Ցուցահանդեսին մասնակցած արվեստագետներն ու ուսուցիչներն են՝
«Սահմանների» գաղափարաբանության հիմքում ցուցահանդեսի համադրող, «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի ուսուցիչ, Երևանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայի դասախոս, արվեստագետ Գագիկ Չարչյանի հարցադրումներն են, թե
Լուսանկարները՝ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի և mediaforedu.am-ի
Գագիկ Չարչյանի մեկնաբանությամբ, Հայաստանցի, նաև՝ Շվեդիայից և Ֆրանսիայից ժամանած արվեստագետների և «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի ուսուցիչների ստեղծագործություններն անցնում են անձնական, քաղաքական ու պոետիկ տարածքներով՝ ձևավորելով բազմազան, հաճախ հակասական պատասխաններ այն հարցին, թե ինչ է նշանակում գոյություն ունենալ սահմանի եզրին կամ սահմանից դուրս։
«Արվեստը այստեղ դառնում է ոչ միայն արտահայտման միջոց, այլև դիմակայության ժեստ՝ պատերազմի, շուկայի և գաղափարախոսական ճնշումների դեմ ակտիվ ռազմավարություն։ Արվեստագետներն այստեղ բացահայտում են սահմանը ոչ որպես պատնեշ, այլ որպես փորձառություն», – մեկնաբանում է Գագիկ Չարչյանը՝ համադրելով ուսուցչի և արվեստագետի գործունեության սահմանները։
«Սահմանը դառնում է մի վայր, որտեղ հնարավոր է լսել, տեսնել, զգալ։ Այն միայն չի բաժանում, նաև միավորում է` ստեղծելով հաղորդակցության, երևակայելու և վերափոխման հնարավորություններ»։
Արվեստագետ դասավանդողը ցուցահանդեսի մեկամյա նախապատրաստության արդյունքը բնորոշում է որպես «ուղերձ ստեղծագործական ուժի, փոխըմբռնման և համատեղ երևակայության կարևորության մասին, որտեղ տարբեր լեզուներ, մեդիաներ ու պատմություններ միախառնվում են՝ ձևավորելով նոր տեսանկյուններ, զգայություններ և կապեր, որտեղ հարցադրումները չեն ակնկալում վերջնական պատասխաններ, այլ հրավիրում են մասնակցել՝ համադրելով, կասկածելով, վերաիմաստավորելով»։
«Սահմանները» նաև փիլիսոփայական հրավեր է՝ վերանայելու մեր մտածողության ճարտարապետությունը։ Սա է ուսուցչի մեկնաբանությունը, ըստ որի՝ սահմանը դառնում է վայր, որտեղ անհնարինը ձևավորվում է հավաքական երևակայությամբ։ Արվեստագետները ձգտում են բացահայտել հակադրությունների միջև գոյություն ունեցող արգելքների մեխանիզմները և բացել նոր հեռանկարներ։
Օգտագործելով տարբեր միջոցներ (վիդեո արտ, պերֆորմանս, ինստալյացիա լուսանկարչություն, օբյեկտ, կտավ…), նրանք ստեղծում են տեսողական ձևեր, որոնք խախտում են «սովորական» ընկալումը և դիտողին հրավիրում անցնել սահմանից այն կողմ:
«Միայն համատեղ մշակութային փորձի միջոցով ենք մենք կարողանում հասկանալ ինքներս մեզ՝ մեր փոփոխվող ինքնությունը»:
Գագիկ Չարչյանը ցուցահանդեսին ներկայացել է 31 լուսանկարների համախմբով: Այդ լուսանկարները դասավորված են հաջորդաբար, բայց ոչ ուղիղ գիծով, բարձր կամ ցածր՝ շարքով։
«Ինչպես դիտարկման ակտի ֆիզիկական մասնատվածությունն ինքնին։ Ինչպես շնչառությունը, ինչպես քայլվածքը՝ զբոսնելիս»։ Լուսանկարում տեսանելի է ասֆալտի շերտը, ցանկապատի ստորին եզրը: Այս կոնցեպտի մեկնաբանությունն արվեստագետ ուսուցիչը ներկայացնում է հետևյալ կերպ. «Սահման, որ մենք սովորաբար չենք տեսնում։ Կամ չենք ուզում տեսնել։ Առաջին հայացքից՝ ոչինչ։ Դատարկություն։ Կրկնություն։ Բայց եթե չշտապենք, այս տարրերը՝ զուրկ պատմողականությունից, կխոսեն ներկայության միջոցով»։
Ուսուցիչ արվեստագետի հայացքն է՝ ոգեշնչող միջավայրում առօրյա կյանքի հոսքից հեռացված իրերը նորից դառնում են տեսանելի՝ ծխախոտի մնացորդ, պլաստմասե խցան, յուղի բծեր, փոշի, համատարած ստվեր, մոլախոտ, քերծվածք, դիտահոր. տեղաշարժերի, պատահականությունների և դիտարկումների հաջորդականություն։
«Աշխատանքը պահանջում է ոչ թե հայացք, այլ ներկայություն։
Ուշադրությունն այստեղ դիմադրության ակտ է։
Սահմանը դադարում է գիծ լինելուց՝ դառնում է տեղ։
Այն մակերես է, որի վրա նստվածք է տալիս ժամանակը»։
«Սահմաններ» ցուցահանդեսի համատեքստում Գագիկ Չարչյանի աշխատանքը սահմանը իմաստավորում է ոչ որպես բաժանարար գիծ, այլ որպես փորձառության շեմ։ Այն չի պատկերում սահմանը, այլ առաջարկում է զգալ ուշադրության, մարմնական ներգրավվածության և ժամանակային տևողության միջոցով։ Այս լուսանկարչական շարքը ցույց չի տալիս, այլ հրավիրում է ներկա լինել։
«Եվ սա է դրա քաղաքական բնույթը»,- իր աշխատանքի բոնրոշումն ամփոփում է Գագիկ Չարչյանը։
Միջավայր
Արվեստի ամենամյա փառատոն անցկացնող «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի դեպքում, ըստ Գագիկ Չարչյանի, արտառոց չէ արվեստի ինստիտուցիաներում հանդես գալը: Ըստ արվեստագետ ուսուցչի, այս առումով նույնպես կրթահամալիրը տարբերվում է շատ այլ դպրոցներից:
Տեսանյութը՝ mediaforedu.am-ի
Հ․Գ․ «Սահմաններ» խորագրով ցուցահանդեսին ներկայացած մյուս արվեստագետ ուսուցիչների աշխատանքները՝ հաջորդաբար:
