Լուսանկարը՝ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի
Երեխաների մեջ առաջին հերթին պետք է սերմանել հետաքրքրասեր լինելը: Ստոկհոլմի Նկարիչների միության նախագահ Մարտին Ալունդի համոզմունքն է:
Արվեստագետը «Սահմաններ» նախագծի առթիվ էր ժամանել Հայաստան, մեկ ամիս ստեղծագործել «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի Արվեստի կենտրոնում, նախաձեռնել հետաքրքիր աշխատարաններ:
Ցուցահանդեսը համախմբել էր Հայաստանի, Շվեդիայի և Ֆրանսիայի մի խումբ նկարիչների։ Արվեստի ուսուցիչներն ու արվեստագետները սովորողներին ներգրավելով տարբեր աշխատարաններում՝ ուսումնասիրում էին սահմանները. ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ խորհրդանշական, անձնական, մշակութային և քաղաքական ինքնության համատեքստում։
Մարտին Ալունդը Ստոկհոլմում մեծ համբավ ունեցող արտիստ է, արվեստի ուսուցիչ, տարբեր ծրագրերի ղեկավար, համադրող և արվեստի խորհրդատու։ Նա դասավանդել է Շվեդիայի Գեղարվեստի թագավորական ակադեմիայում, հաճախ է մասնակցում ինչպես անհատական, այնպես էլ խմբակային ցուցահանդեսներին ինչպես Շվեդիայում, այնպես էլ միջազգային մակարդակով։
Մարտին Ալունդը նաև երաժիշտ է։
Արվեստագետը mediaforedu.am-ին պատմեց, որ երբ Շվեդիայում բնակվող նկարիչ Նարեկ Աղաջանյանից ստացել է համագործակցության առաջարկ, ոգևորվել է ու ոգևորել նաև այլ շվեդ արտիստների՝ Մոլին Արնեդոտեր Բենգտսոնին և Հեյդի Էդստրյոմին։ Ու նրանց հետ միասին ընդգրկվել հայ արվեստագետների՝ Գագիկ Չարչյանի, Կարինե Մացակյանի, Գուրգեն Պետրոսյանի, Գևորգ Այվազյանի, Սուսան Ամուջանյանի, Քնարիկ Ներսիսյանի և Նարեկ Հակոբյանի մասնակցությամբ նախագծում, որն իրականություն է դարձել Շվեդիայի Արվեստի դրամաշնորհային հանձնաժողովի ֆինանսավորմամբ։
Լուսանկարները՝ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի և Մարտին Ալունդի
2025 թվականի հունիս-հուլիս ամիսներին «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում է Մարտին Ալունդը ստեղծել «Մայր» կտավը (յուղաներկ, ակրիլ և ածուխ կտավի վրա, 200×400 սմ)։ Նկարում արտահայտված է մայր բնության ազդեցությունն ու մայրության գաղափարի հանդեպ խորունկ սերը։
Շվեդիայի բնությանը ծանոթ մարդկանց համար պատկերը ճանաչելի է՝ հյուսիսային լանդշաֆտ, մերկ ծառեր, արևի ներկայություն՝ ավելի շատ լույսով, քան ջերմությամբ, միևնույն ժամանակ՝ գույների ինքնատիպ խաղ:
Ալունդի երկփեղկ կտավում կնոջ՝ մոր սիլուետը ներփակված է, բայց նկարիչը կարծես հատուկ է ընտրել պայծառ ֆոնը՝ թերևս այդպիսով արտահայտելով իր որդիական սերը։
Համակարգերից դուրս
Լուսանկարը՝ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի
Մարտին Ալունդը կարծում է, որ հասարակությունը շատ բան ունի սովորելու գեղարվեստական հիմքի վրա ստեղծված համագործակցություններից և արվեստագետների յուրահատուկ կարողությունից՝ իրականացնելով նախագծեր առևտրային համակարգերից դուրս։
Արվեստագետը բացահայտեց, թե հատկապես ինչն է գրավիչ եղել այս նախագծին միանալիս. երբ Նարեկ Աղաջանյանն իրեն պատմել է այս նախագծի մասին և հրավիրել, ինքն էլ իր հերթին է առաջարկել հրավիրել գործընկերներին՝ Մոլին Արնեդոտեր Բենգտսոնին և Հեյդի Էդստրյոմին, հասկացել են, որ տարբեր մոտեցումներով աշխատանքները միայն կհարստացնեն իրար։
«Նրանք պերֆորմանսի արտիստներ են, և նաև հետաքրքիր է, երբ ունենք և՛ նկարիչներ, և՛ պերֆորմանսի արտիստներ, քանի որ նրանք իսկապես յուրահատուկ են։ Այնպես որ, դա լավ գաղափար էր, և հետո նա (Նարեկ Աղաջանյանը) կապեց մեզ այստեղ՝ Երևանի այս դպրոցի հետ։ Մենք ամեն ամիս հանդիպումներ ունեինք դպրոցի մի քանի նկարիչների հետ մեկ տարի շարունակ։ Այդ նկարիչները նաև մասնակցում էին այս ցուցահանդեսին և դասավանդում էին այս դպրոցում։ Այնպես որ, նրանք մեզ հրավիրեցին Երևան՝ դպրոցում երեխաների, ինչպես նաև ուսուցիչների համար աշխատարաններ կազմակերպելու»,- պատմեց Մարտին Ալունդը։
Մարտին Ալունդը կրթահամալիրում համակարգել է երաժշտական աշխատարանը:
Լուսանկարը՝ «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի
mediaforedu.am-ը զրուցեց շվեդ արվեստագետի հետ:
– Դուք ապրում էիք «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում:
– Այո, մենք ապրում և աշխատարաններ էինք վարում դպրոցում։ Ես իմպրովիզացիոն երաժշտության աշխատարաններ էի վարում, որովհետև նաև երաժիշտ եմ, իսկ Մալինը և Հայդին վարում էին կատարողական արվեստի աշխատարաններ։ Մասնակցում էին երեխաներ, պատանիներ, ուսուցիչներ և արվեստագետներ։ Դա հիանալի փորձառություն էր։ Կարծում եմ՝ սա բավական սովորական, նույնիսկ երբեմն ավանդական բան է՝ պրոֆեսիոնալ արվեստագետների համար աշխատել երեխաների ու պատանիների հետ և համագործակցել միմյանց հետ։ Ես աշխատել եմ Շվեդիայում մի նմանատիպ դպրոցում, որտեղ վարել եմ արվեստի աշխատարաններ երեխաների և երիտասարդների համար։
Նաև դասավանդել եմ Արվեստի ակադեմիայում, բայց այնտեղ ուսանողները ավելի մեծահասակ են։ Մալինն ու Հայդին նույնպես վարել են աշխատարաններ և շուտով Շվեդիայում կվարեն կատարողական արվեստի աշխատարան արվեստի դպրոցում։ Շատ հաճելի էր համագործակցել այստեղի արվեստագետների հետ։ Մենք հանդիպումներ և քննարկումներ էինք ունենում։ Երբ արվեստագետ ես, հաճախ զբաղվում ես ոչ միայն քո արվեստով, այլ նաև համագործակցություններով, դասավանդմամբ և այլ նախագծերով՝ գործընկեր արվեստագետների հետ։ Որպես նկարիչ՝ հպարտ եմ այն նկարչական աշխատանքով, որը ստեղծեցի այստեղ։
– Ցուցահանդեսին ներկայացված աշխատանքը, այսինքն, ստեղծել եք հենց Հայաստանում՝ դպրոցում:
– Այո, ես այն ստեղծեցի հենց դպրոցում։ Դպրոցը մեզ տրամադրել էր արվեստանոց, նյութեր, կացարան, սնունդ՝ ամեն ինչ։ Դա հրաշալի էր։ Ես իմ աշխատանքը արեցի արվեստանոցում, Մալինը պատրաստեց քանդակը իր կատարողականի համար, Հայդին մշակեց իր կատարողականը, իսկ Նարեկը ստեղծեց իր նկարը, որը կարող եք տեսնել այնտեղ։
– Իսկ այս բոլոր աշխատանքները կմնան այստե՞ղ՝ դպրոցո՞ւմ:
– Այո, մենք դրանք այստեղ ենք թողնելու։
– Ինչո՞ւ է դա կարևոր աշակերտների համար:
– Կարծում եմ՝ արվեստը միշտ կարևոր է աշակերտների և երեխաների համար, որովհետև այն առնչվում է այնպիսի բաների, որոնք հեշտ չէ հասկանալ։ Կարևոր է առերեսվել այդպիսի բաներին, քանի որ մենք չենք կարող ապրել առանց արվեստի և մշակույթի։ Դա է սահմանում մարդկությունը։ Եթե դու՝ որպես երեխա կամ պատանի, շփվում ես բարձր մակարդակի մշակույթի և արվեստի հետ, ինչպես անում են պրոֆեսիոնալ արվեստագետները, ստանում ես մի բան, որը հնարավոր չէ ձեռք բերել այլ ձևով։ Դա մի բան է, որը հնարավոր չէ գնել փողով։
– Հոգու համար է։
– Այո։ Այսօրվա հասարակությունում ամեն ինչ կապված է դրամական արժեքի հետ։ Բայց մշակույթն ու արվեստը դրանից վեր են։ Դրանք կապված են այն բանի հետ, թե ինչ է նշանակում մարդ լինել՝ ես կասեի՝ դա գոյաբանական հարց է։ Արվեստն այն է, ինչ գոյություն ունի ամբողջ աշխարհում և կապում է մարդկանց։ Նույնիսկ եթե դուք տարբեր կարծիքներ ունեք արվեստի մասին, դա հետաքրքիր է, որովհետև պարտադիր չէ համաձայն լինել։ Կարող եք քննարկել և ունենալ տարբեր ճաշակներ։ Կարծում եմ՝ արվեստն ու մշակույթը այն բաներն են, որոնց հետ երեխաներն ու երիտասարդները պետք է առերեսվեն, հատկապես այսօր, երբ ամեն ինչ կապված է նյութական արժեքների հետ, որոնք բաժանվում և չափվում են։ Իսկ արվեստագետների ու մշակույթի գործիչների համար նույնպես շատ կարևոր է կապը երեխաների և երիտասարդների հետ։ Դա երկկողմանի կապ է։ Չես կարող պարզապես գալ ու ասել՝ «սա կարևոր է, դուք պետք է գնահատեք դա»։
– Որովհետև նրանք ավելի բնական են:
– Դա մի բան է, որի հանդեպ պետք է հետաքրքրություն ունենալ։ Երեխաներն ու երիտասարդները միշտ չէ, որ հետաքրքրված են արվեստով, բայց պետք է կապ հաստատես նրանց հետ: Նրանց մեջ կա կյանքի հանդեպ հետաքրքրասիրություն և սպասման զգացում, որը մեծանալիս կարող են կորցնել։
Որպես արվեստագետ՝ պետք է լինես հետաքրքրասեր։ Եթե երկարատև փորձ ունես որպես արվեստագետ կամ մշակութային գործիչ, երբեմն կարող ես կորցնել այդ հետաքրքրասիրությունը, և կարող ես այն հետ ստանալ երիտասարդներից։ Դա երկկողմանի ճանապարհ է, որովհետև կարծում եմ՝ մարդկաին կյանքի համար ամենակարևոր բաներից մեկն է հետաքրքրասեր լինելը։
– Շնորհակալություն։ Իսկ ծրագրո՞ւմ եք վերադառնալ Հայաստան, և ե՞րբ դա կարող է լինել։
– Մենք արդեն խոսել ենք այստեղի մեր գործընկերների հետ։ Պետք է կապեր ստեղծենք։ Պետք է նրանց Շվեդիա բերենք։ Պետք է վերադառնանք։ Պետք է միասին ծրագրեր անենք։
Ցուցահանդեսում տպավորիչ մթնոլորտ էր հատկապես երբ իր երաժշտական մշակմամբ Մարտին Ալունդը Գևորգ Այվազյանի (Ֆրանսիա) հետ ներկայացրեց վերջինիս հեղինակած ինստալացիան՝ Գազայում վտանգված մանկության հիշեցմամբ։
Ալունդը միշտ է հնարավորություններ ստեղծում նաև այլ նկարիչների համար։ Նրա բացատրությունն է. «Արվեստի շնորհիվ է ուժը և հոգևոր հայացքը՝ ընդունել և հասկանալ անըմբռնելին ու շարունակել մի կետից այն կողմ, որտեղ զգացողությունը և զգայունությունն ավարտվում են»։
Հ․Գ․ «Սահմաններ» խորագրով ցուցահանդեսին ներկայացած մյուս արվեստագետ ուսուցիչների աշխատանքները՝ հաջորդաբար:
