ՀՀ նկարիչների միությունում «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրի Գեղարվեստի ուսումնական կենտրոնի ամենամյա «Արվեստի փառատոնի» շրջանակներում կազմակերպված «Սահմաններ» ցուցահանդեսին Գևորգ Այվազյանի մասնակցությունը մտածել տվեց մարդու կյանքում արտաքին աշխարհի ազդեցությունների մասին:

Գևորգ Այվազյանը ստեղծագործել է կրթահամալիրի տարածքում՝ դպրոցական կյանքի ամենօրյա ռիթմի, մանկական ներկայության ու կրթական միջավայրում։ Նա ունի երեխաների համար նախատեսված պոեզիայի և ինստալիացիաների տեխնիկաների ուսուցման փորձառություն:

Մանկության նկատմամբ արվեստագետի զգայունությունը նկատելի էր թե՛ իր ներգրավմամբ համատեղ նախաձեռնություններում, թե՛ ինստալյացիոն լուծումների ընտրության մեջ։

Գևորգ Այվազյանը անցյալ տարի առաջին անգամ է Հայաստան այցելել: Առիթը ստեղծվել է և միացել է եվրոպացի արվեստագետներին՝ Հայաստանում կրթական առաքելությամբ իր ստեղծագործ միտքը հայրենակիցներին ևս հասցնելու նպատակով: Առաջին շփումը եղել է «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրում: Նրան անչափ զարմացրել են կրթահամալիրի սաների ընկալումներն ու կարողությունները: Հայաստանը, կարելի է ասել, երեխաների միջոցով այլ շերտով է բացահայտել: Արվեստագետը որոշել է կրկին այցելել Հայաստան ու կրթահամալիրում կազմակերպել պոեզիայի, ինստալիացիայի, նկարչական խմբակներ: Գևորգ Այվազյանը ընդգծում է, որ գործունեություն է ծավալում ինչպես կրթական նպատակներով, այնպես էլ՝ սոցիալական կապերին մեծ կարևորություն տալով: 

«…Դու պետք է ապրես»

Արվեստագետը, որ Հայաստանում արժևորել է վերաբերմունքը ընտանիքի նկատմամբ, ոգեշնչվել է ու որոշել հենց այստեղ՝ կրթահամալիրի ցուցահանդեսին, ներկայանալ դժվար իրավիճակում հայտնված երեխաներին վերաբերող ստեղծագործությամբ և մանկության պայծառ ժամանակը փայփայելուն մղող աշխատանքով:

Գևորգ Այվազյանի մտահղացումն ուղեկցվեց ցուցահանդեսին մասնակցած, Շվեդիայի նկարիչների միության նախագահ, արվեստի խորհրդատու, երաժիշտ Մարտին Ալունդի երաժշտությամբ:

Անտեսանելին՝ տեսանելի

Գևորգ Այվազյանը 2019 թվականին Մարոկկոյում հետազոտություններ իրականացնելիս դիտարկել է անտեսանելիի և տեսանելիի հասկացություններին վերաբերող առարկան՝ տիեզերքում։ «Սահմաններ» խորագրով ցուցահանդեսի գաղափարաբանության հետ Գևորգ Այվազյանի աշխատանքի մեկնաբանությունը հենվում է համոզմունքի վրա, որ տեսանելիի ու անտեսանելիի հասկացությունները ծագում են տիեզերքի ձևավորումից և աստղաֆիզիկական ուսումնասիրություններից։ Սակայն նկարչի հետազոտության արդյունքները նրա մտքերը հասցրել են նոր հարցերի, ինչպիսիք են լանդշաֆտային հիշողությունը, տարրերի խառնուրդը և այդ տարածություններով մարդկության անցումը՝ թե՛ նոր տարածքներ ուսումնասիրելու, թե՛ պարզապես գոյատևելու համար։

Արվեստագետի մեկնաբանությամբ՝ մի կողմից նպատակն էր ուսումնասիրել վայրի տարածքը և դրա բնութագրերը՝ բնակավայրին հարող անապատային դաշտը. մի հսկայական տարածք, որի գյուղատնտեսական մշակումը լքվել է հնարավոր շինարարության կամ այլ գործունեության համար, և մյուս կողմից՝ առարկա՝ «Գոյատևման վերմակը» կամ «Տիեզերական վերմակը»։

Ինստալյացիայի համար օգտագործված «Տիեզերական վերմակները» (x6) պատված են երկու տարբեր մետաղական կողմերով՝ համապատասխանաբար ոսկի և արծաթ։ Դրանք ունեն տարբեր գործառույթներ։

«Մենք մոռանում ենք առարկայի օգտակարության մասին՝ հօգուտ բնածին բնութագրիչներից մեկի։ Դա վճռական քայլ է դեպի կենդանին՝ ուժեղացնելով քամու միջոցով տեսանելի դարձած օրգանական շարժումը»։

Հենց այս նյութի՝ պոլիէթիլեն տերեֆտալատ կոչվող մեկ այլ բնութագրիչն է, որ գրավել է նկարչին։ Ներկա քամին նույնպես նյութականացված է այս ինստալյացիայով։

Արվեստագետի մեկնաբանությունն է՝ «Ամնեզիան» տեսանելի դարձած հետք է։ Գևորգ Այվազյանը ընդգծում է լքված տարածության (անապատի) գոյությունը, որը հող է՝ առանց իր օգտակարության իմաստի։ Դա մեր տեղակայման և մեր շարժման տարածությունն է։ «Նույնն է նաև գոյատևման վերմակի դեպքում։ Մենք դիտարկում ենք առարկա անընդհատ կծկման և ընդարձակման շարժումների մեջ, ինչպես BIG BANG-ում և BIG CRUNCH-ում, որոնք հաջորդել են դրան, բայց որի ներկայությունը մոռացվել է մեր տիեզերքի հիշողությունից»։

Արվեստագետը տեսանելիի ու անտեսանելիի վերաբերյալ մտավոր ճանապարհորդությունը սկսել է Փարիզում՝ իր աչքի առջև միգրանտ երեխաների վերապրումները դիտարկելով:

Անուշ Մարտիրոսյան