Արցախից բռնի տեղահանված Աննա Ծատրյանը, որն այժմ սովորում է Արարատի մարզի Զորակ գյուղի միջնակարգ դպրոցի 12-րդ դասարանում, արդեն փորձում է կավագործության ոլորտում ձեռք բերած գիտելիքը վերածել եկամտի աղբյուրի։

Կավագործություն սովորել էր դեռ 2020թ․, երբ կարճ ժամանակով տեղափոխվել էր Զորակ։ Բռնի տեղահանումից հետո կավագործության ուսուցչի առաջարկով 2 ամիս վերապատրաստվելուց հետո կրկին միացել է «Սաղմոս» թիմին և ստեղծագործում է, պատրաստում է կավե կրծքազարդեր։ Վստահ, որ շուտով կյանքի կկոչի սեփական ապրանքանիշը։

«Որոշել եմ ցավը փոխարինել ուժով, ապրել և արարել Մայր Հայաստանում՝ սրտում փայփայելով վերադարձի հույսը»,- ասում է նա։

2020թ․-ից ի վեր Աննան, արցախցի իր հայրենակիցների պես, շատ փորձությունների միջով է անցել․ ամենադաժանը, իհարկե, 2023թ․ սեպտմբերին Ստեփանակերտի բենզալցակայանում պայթյունի հետևանքով զոհված եղբոր կորուստն է․ «Երկար ժամանակ պետք եկավ, որ կարողանայի ընդունել իրականությունը»։

Աննան իր հետ մասունքներ է բերել Արցախից՝ մի քանի լուսանկար, հոր ձեռքով պատրաստված փայտյա խաչը, Աստվածաշունչ և իրենց տոհմածառի համար ճշտված տվյալների մասին հուշող թուղթը։ «Ուզում էի վերցնել նաև գյուղի պատմությունը, բայց արդեն մեկ այլ գյուղացի վերցրել էր»։ Վերջին տարիներին գյուղացիներից մեկը, տարեցներից հարցրել ու գրի էր առել Մարտունու շրջանի Նոր շեն գյուղի պատմությունը։ Աննան հանգիստ է, որ հարազատ գյուղի պատմությունը գրավոր վիճակով կա։

Աննայի համար առանձնահատուկ կարևորություն ունի իր արմատներին հավատարիմ մնալը․ «Ինձ համար շատ կարևոր է, որ մեր տոհմածառը պահպանվի։ Ես միշտ պապիկիս խնդրել եմ, որ ինձ պատմի մեր ապուպապերի մասին։ Ինչքանով որ տեղյակ եմ, մեր նախնիները Հադրութից են եղել։ Ծատոր անունից էլ առաջացել է մեր ազգանունը։ Մեր տոհմածառը շատ մեծ է, յոթից ավելի սերունդ է այնտեղ գրանցված։ Ես ինձ մոտ գրել եմ նրանց բոլորի անունները, որպեսզի երբեք չմոռանամ, թե ով եմ ես, և որտեղից են ձգվում իմ արմատները»։

Դժվարությունները նպաստել են, որ Աննան հաստատակամ լինի կրթության միջոցով պետության կայացմանը նպաստելու հարցում։ Նպատակ ունի դպրոցը ավարտելուց հետո դիմել ԵՊՀ հանրային կառավարման բաժին։ «Այդ ոլորտում խնդիրներ եմ տեսնում, և ուզում եմ նպաստել պետականաշինությանը։ Կարծում եմ՝ եթե ուզում ես որևէ ոլորտ զարգացնել, պետք է նախ սկսես քեզնից»,- ասում է Աննան։

Շատ է կարդում։ Մեր զրույցի ընթացքում անընդհատ մեջբերումներ էր անում գրքերից։ Այժմ շատ է տարված Վազգեն Սարգսյանի գրականությամբ։ «Իմ լեզվամտածողության, գաղափարական արժեքների ձևավորմանը նպաստել են թե՛ ծնողներս և թե՛ ընթերցանությունը։ Անդադար փորձում եմ նոր գիտելիքներ ձեռք բերել, որովհետև հասկանում եմ, որ կրթությունը զորեղ ուժ է, և միայն զարգացած և կիրթ մարդն է կարող ինչ-որ բան փոխել։ Ուզում եմ հայրենիքի մնացած այս հատվածը պահել, հզորացնել, որպեսզի մի օր կարողանամ վերադառնալ Արցախ, որը կոչում եմ հայրենիք՝ հայրենիքի մեջ»։

Հեշտ չէր նոր միջավայրում հարմարվելն ու բնականոն կյանքին անցնելը։ Աննան երախտագիտությամբ նշում է, որ շատ մարդիկ են օգնել դպրոցում, հատկապես դասղեկը և դպրոցի փոխտնօրենը։ Աննայի մայրն էլ մասնագիտությամբ մանկավարժ է և դասավանդում է նույն դպրոցում։

Զորակի միջնակարգ դպրոցի փոխտնօրենը պատմում է, որ սկզբում բավականին ինքնամփոփ ու քչախոս աղջնակն այժմ անճանաչելիորեն փոխվել է․ դպրոցում չկա մի միջոցառում, որ նա ներգրավված չլինի․ անընդհատ պրպտում է, նոր գաղափարներ ու մտքեր գեներացնում։

Ալյոնա Սարգսյան