«Ինձ դուր է գալիս էսսե գրելու գաղափարը։ Կարծում եմ՝ 9-րդ դասարանն ավարտող յուրաքանչյուր աշակերտ պետք է կարողանա տարբեր թեմաների շուրջ իր մտորումներն ու դիրքորոշումն արտահայտել։ Բայց առաջարկվող ինտեգրված էսսեն ՈՉ ՄԻ ԿԱՊ ՉՈՒՆԻ գրականության և պատմության հետ, և իմ կարծիքով, պետք էլ չի, որ կապ ունենա այդ առարկաների հետ։ Աշակերտը այդ առարկաներից թող ստանա իր տարեկան գնահատականը, իսկ ավարտական քննության ժամանակ թող ցուցաբերի սեփական կարծիք, տեսակետ, դիրքորոշում արտահայտելու հմտությունը։ Ես կառաջարկեի առհասարակ հայոց լեզվի քննությունն էլ հանել, և էսսեն գնահատել ոչ միայն շարադրանքի, այլև գրագիտության համար։ Հայոց լեզվի իմացությունը թեստերով ստուգելն արդեն սպառել է իրեն»։

«Ամբողջական չեմ պատկերացնում գործընթացը, ասենք թեմաները նախօրո՞ք են բաժանելու, թե՞ ոչ»։

«Թող ներեն ինձ ԿԶՆԱԿ-ի մասնագետները, բայց իրենք էլ չեն պատկերացնում՝ ինչ ասել է ԷՍՍԵ։ Նախ՝ էսսեի ինտեգրված օրինակներ չկան իրենց մոտ․ կան միայն առաջարկվող, իրենց կարծիքով, ինտեգրված թեմաներ, որտեղ ողջ պատմական նյութը կա։ Աշակերտը ի՞նչ պետք է գրի պատմությունից, և պատմության ուսուցիչը աշակերտի ո՞ր գիտելիքը պետք է ստուգի, պարզ չէ․ համենայն դեպս, մեր պատմության մասնագետները այդպես էլ չկարողացան հասկանալ, թե իրենք ինչպես պետք է ստուգեն»։

«Նյութը բավարար է, բայց սովորողները ո’չ պատրաստ են, ոչ տրամադրված»։

«Թող ներեն ինձ ԿԶՆԱԿ-ի մասնագետները, բայց իրենք էլ չեն պատկերացնում՝ ինչ ասել է ԷՍՍԵ։ Նախ՝ էսսեի ինտեգրված օրինակներ չկան իրենց մոտ․ կան միայն առաջարկվող, իրենց կարծիքով, ինտեգրված թեմաներ, որտեղ ողջ պատմական նյութը կա։ Աշակերտը ի՞նչ պետք է գրի պատմությունից, և պատմության ուսուցիչը աշակերտի ո՞ր գիտելիքը պետք է ստուգի, պարզ չէ․ համենայն դեպս, մեր պատմության մասնագետները այդպես էլ չկարողացան հասկանալ, թե իրենք ինչպես պետք է ստուգեն»։

«Դեռ ժամանակ է պահանջվում, որ այն դառնա սովորողների մեծ մասի համար իրագործելի»։

«Այս և նման փոփոխությունները պետք է ավելի ցածր դասարաններից սկսել և տարեցտարի խորացնել ու հետո նոր ակնկալել արդյունքներ»։

«Աշակերտները դժվարանում են էսսե գրել, պնդումը փաստից չեն տարբերակում»:

«Քանի որ քիչ են ընթերցում, կապակցված ու տրամաբանված գրավոր խոսք չունեն»։

«Այո։ Սա նորույթ է, այս դարաշրջանում, երբ երեխաները քիչ են կարդում, սա խնդիր է դառնալու»։

«Իններորդ դասարանցու համար բարդ է»

«Շատ հաճախ էսսեն շփոթում են շարադրության հետ»

«Սովորողների 95%֊ը չի պատկերացնում՝ ինչ է պնդումը, որքան էլ բացատրում ենք, միևնույն է, չեն պատկերացնում՝ ինչ է իրենցից պահանջվում»։

«Անընդունելի է նման բարդ և ստեղծագործական, վերլուծականկարողություններ պահանջող աշխատանքը հանձնարարել իններորդ դասարանի աշակերտներին։ Նրանցից քչերը կարող են դա հաղթահարել»։

«Աշակերտների հետ ինչքան էլ աշխատում ենք, չեն կարողանում ճիշտ ձևաչափով գրել, մտքերը ճիշտ և գրագետ ձևակերպել, չեն կարող քննություն հանձնել, և կառաջանան խնդիրներ»։

«Անկեղծ ասած, մենք՝ ուսուցիչներս էլ դեռ լիովին չենք պատկերացնում՝ ինչպես գրել էսսե»։

«Աշակերտները, ինչպես նաև ուսուցիչներից շատերը բացարձակ անտեղյակ են,միանգամից այդ դարձնել քննություն շատ սխալ է»։

«Որոշումը ժամանակավրեպ է, վերապատրաստումները ոչ արդյունավետ»։

«Առավել ևս երկու առարկա ինտեգրելը աբսուրդ է»։

«Առանձին առարկաներից դեռ կարելի է մի բան գրել, ինտեգրված էսսե գրելը շատ բարդ է»։

«Մենք դեռևս չունենք հանրակրթական այն միջավայրը, ծրագրերը և կրթության կազմակերպման մեթոդոլոգիան, որը կխթանի սովորողների մտածողությունը և էսսե գրելու հմտությունը»։

«Խնդիր է նաև գնահատումը»։

«Գնահատման օբյեկտիվությունը պահելը այնքան էլ իրատեսական չէ»։

«Էսսեն ենթադրում է ստեղծագործական ազատություն, բայց դա բարդացնում է գնահատման հստակ չափանիշների սահմանումը։ Տարբեր գնահատողներ կարող են նույն աշխատանքը տարբեր կերպ գնահատել»։

«Մեկ թեմայի վերաբերյալ սովորողը կարծիք գրի, և դրա վրա հիմնվելով՝ որոշե՞նք նրա իմացությունը պատմությունից ու գրականությունից։ Առաջարկս է՝ էսսեն մնա որպես ձևավորող և ամփոփիչ գնահատման ձև, ոչ թե քննության»։

«Ես կարծում եմ, որ ճիշտ կլինի գրականությունը՝ որպես բանավոր խոսքը զարգացնող առարկա, մնա բանավոր քննություն»։

«Էսսեով ստուգելու ենք արժեհամակարգը, ոչ թե գիտելիքը»։

«Եթե գնահատման սանդղակի չափելի բայերով նայենք, ապա էսսե կարող են գրել այն աշակերտները, ովքեր կարող են հայտնել կարծիք, դիրքորոշում, ունեն ստեղծագործական կարողություններ և այլն։ Չէ՞ որ կան երեխաներ, ովքեր հասցնում են լոկ ճանաչել, հիշել…։ Իմ կարծիքով՝ էսսեն հաշվի չի առնում սովորողի կարիքը»։

«Նրանցից քչերը կարող են դա հաղթահարել»։

«Ոչ բոլոր սովորողներին է հասու գրավորի այս ձևը։ Բանավոր քննությունն ավելի նպատակահարմար է»։

«Ես կարծում եմ, որ ճիշտ որոշում է էսսեն ընտրել որպես քննական ձևաչափ, բայց, Ի ՍԵՐ ԱՍՏԾՈ, դրա անունը մի՛ դրեք ԻՆՏԵԳՐՎԱԾ ՔՆՆՈՒԹՅՈՒՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԻՑ․ թող աշակերտը այդ առարկաներից ունենա միայն տարեկան գնահատականներ»։

«Ինտեգրված տարբերակը շատ դժվար է»։

«Երեխաները բավական արագ սովորում են էսսէ գրել։ Մենք երկու տարի այդպես քննություն ենք հանձնել։ Փորձը հաջող է եղել»։

«Ողջունելի մոտեցում է։ Բավարար պատրաստվածության դեպքում ամեն բան շատ լավ կլինի»։