«Մեդիա հանուն կրթության» ՀԿ-ն Ձեզ հրավիրում է միանալու մեդիայի միջոցով կրթության ոլորտի փոփոխություններին նպաստելու առաքելությանը։
Մեր նպատակն է ապրել մեր նախահայրերի ժառանգած այնպիսի երկրում, որտեղ յուրաքանչյուր անհատի հասանելի կլինի որակյալ կրթությունը և անհատի ողջ ներուժը հանուն պետության ներդնելու հնարավորությունը:
Ձեր աջակցությունն ու ներգրավվածությունն անչափ կարևոր է էական փոփոխությունների հարցում:
«Մեդիա հանուն կրթության» ՀԿ ծրագրերին Ֆինանսապես աջակցելու համար խնդրում ենք լրացնել բոլոր դաշտերը։
Շնորհակալություն!
Լուսանկարը՝ ՄՀԿ-ի
2021-2025 թվականների կրթության ոլորտին ուղղված բյուջեն աճել է:
Կրթության ծախսերը
2021 թվականի համեմատ, 2025 թվականի կրթության ծախսերն ավելացել են 106,3%-ով կամ 167,4 մլրդ. դրամով։
Անցած 4 տարում ամենամեծ աճը գրանցվել է 2024 թվականին. 2023-ի համեմատ ֆինանսական ծախսերն աճել են աննախադեպ չափով՝ 59,7%-ով: Տե՛ս գծապատկեր 1-ը և գծապատկեր 2-ը:
Գծապատկեր 1. տարբերությունը՝ դրամով
Գծապատկեր 2. տարբերությունը՝ տոկոսային արտահայտմամբ
Կրթության ֆինանսավորումը ծրագրերին համընթաց է ավելացել։
2021-2023 թվականներին իրականացվել է 12 ծրագիր, 2024 թվականին՝ 14, 2025 թվականին նախատեսված է 15 ծրագիր։
Ծախսերի ուղղվածությունը
Ֆինանսական հատկացումների գերակշիռ մասն ուղղվել է «Հանրակրթություն», «Նախնական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթություն», «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթություն», «Գիտական և գիտատեխնիկական հետազոտություններ», «Կրթության որակի ապահովում» ծրագրերին, իսկ 2024-2025 թվականներից՝ «Հանրակրթական և նախադպրոցական հաստատությունների հիմնում, կառուցում, բարելավում» նպատակներին։
«Հանրակրթություն» ծրագրի բյուջեն 2021 թվականի համեմատ 2025-ին աճել է 33,5%-ով կամ 33,3 մլրդ. դրամով։ Տե՛ս գծապատկեր 3-ը և գծապատկեր 4-ը:
Գծապատկեր 3. տարբերությունը՝ դրամով
Գծապատկեր 4. տարբերությունը՝ տոկոսային արտահայտմամբ
Հանրակրթության ծախսերը
2021 թվականին «Հանրակրթություն» ծրագրում իրականցվել է 22 միջոցառում, 2022 – ին՝ 23, 2023 թվականին՝ 26, 2024-ին՝ 28, 2025 թվականին՝ 27։
Նախորդ 4 տարիների համեմատ հանրակրթության բյուջեի ամենամեծ աճը եղել է 2023 թվականին՝ 2022-ի համեմատ: Արձանագրվել է աճ՝ 11,8%-ով:
2022 թվականներին տարբեր միջոցառումների աճի տեմպերը 2021 թվականի համեմատ էականորեն նվազ են։
Միջոցառումների ֆինանսավորման նվազման ցուցիչներ կան 2025 թվականի բյուջեում՝ նախորդ տարվա կտրվածքով: 2021 թվականից ի վեր «Հանրակրթություն» ծրագրի միջոցառումներից «Ընդհանուր հանրակրթություն»-ը գերակշիռ մասն է կազմում։
Ամենամեծ աճը գրանցել է «Դպրոցականների օլիմպիադաների անցկացում» միջոցառումը, որը 2022 թվականին նախորդ տարվա համեմատ ստացել է 48,3%-ով ավելի ֆինանսավորում: Իսկ 2023 թվականին ֆինանսավորման ամենամեծ աճը եղել է 31%-ով, «Կրթական հաստատությունների աշակերտներին դասագրքերով և ուսումնական գրականությամբ ապահովում» ծրագրով:
2024-ին «ՀՀ գյուղական բնակավայրերում մինչև 100 աշակերտ ունեցող պետական ուսումնական հաստատություններում դասավանդող ուսուցիչներին հավելավճարի սահմանում» ծրագիրն է արձանագրել ամենամեծ աճը՝ 4,8 անգամ: 2025 թվականին՝ «Փոխհատուցում ՀՀ հեռավոր, սահմանամերձ, լեռնային և բարձր լեռնային բնակավայրերի պետական հանրակրթական դպրոցների մանկավարժներին» ծրագիրը՝ 3,5 անգամ։
«Փոխհատուցում ՀՀ հեռավոր, սահմանամերձ, լեռնային և բարձր լեռնային բնակավայրերի պետական հանրակրթական դպրոցների մանկավարժներին» միջոցառումը 2022 թվականին ամենաէական նվազումն է արձանագրել՝ 72,3%-ով: Նվազման տեմպերը պահպանվել են հաջորդ 2 տարում: Սակայն, 2025 թվականին ամենամեծ աճն է գրանցվել այս ուղղությամբ:
2023 թվականին «Սոցիալական աջակցություն ստացող ՀՀ սահմանամերձ համայնքների երեխաների դասագրքերի վարձավճարների փոխհատուցում» միջոցառմանն ուղղված ֆինանսավորումն ամենաէական նվազումն է գրանցել՝ 10,3%-ով: 2024-ին՝ «Կրթական հաստատություններին ուսումնամեթոդական նյութերով ապահովում» միջոցառմանը ուղղված ֆինանսավորումը աճել է 42,3%-ով, սակայն այս տեմպը չի շարունակվել 2025-ին և նվազել է 6,5%-ով:
Այս տարվա բյուջեով 2024 թվականին ներդրված 2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված ուսուցիչների օժանդակության ծրագիրը աճել է 3%-ով։
2021-2025 թվականներին իրականացվել են հատուկ ծրագրեր՝
2023 թվականից «Հանրակրթություն» ծրագրում ներդրվել են նոր ծրագրեր՝
2024 թվականին ներդրվել է «Տարակարգի հանրապետական հանձնաժողովի աշխատանքներում ընդգրկված փորձագետների ֆինանսավորում» միջոցառումը։
Չֆինանսավորված ծրագրեր
2024 թվականից որոշ ծրագրեր չեն ֆինանսավորվել: Մասնավորապես՝ «Ազգային երգ ու պար» առարկայի ներդրում հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում» և «ՀՀ Սյունիքի մարզում բազմահամակազմ դասարաններում դասավանդող ուսուցիչներին հավելավճարի սահմանում» միջոցառումները 2024 թվականից չեն ֆինանսավորվում։
Հնարավորություն
Այսպիսով, բյուջետային հատկացումների տվյալների համեմատությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի կրթական համակարգի բյուջեն 2021-2025 թվականներին շարունակական աճ է արձանագրել: Առավելագույն աճ է դրսևորվել 2024 թվականին:
Ըստ էության, սա հնարավորություն էր ոլորտում բարեփոխումներ իրականացնելու և նոր ծրագրեր զարգացնելու համար։
Կրթական ծրագրերի և միջոցառումների բազմազանությունը, ինչպես նաև դրանց ֆինանսավորումն ու իրականացումը ցույց են տալիս, որ համընդհանուր կրթական բարելավման ճանապարհին կարևոր են ոչ միայն ծրագրերի քանակը, այլև դրանց բովանդակությունը և ազդեցությունը տարբեր սոցիալական խմբերի վրա։
Սովորողների միջազգային գնահատման ծրագրերը, գյուղական և սահմանամերձ բնակավայրերում ուսուցիչներին խրախուսելը և նոր կրթական հաստատությունների կառուցումը կարևոր, բայց ոչ բավարար քայլեր են դեպի կրթության որակի բարելավում։
Տնտեսագետ
This publication has been developed with the financial support of the European Union, within the framework of a sub-grant provided under the “Budgets for Citizens” project implemented by a consortium led by the “Armenian Lawyers՛ Association” NGO. It had been implemented by the “Media for Education” NGO. within the framework of the “Education Expenditures/Critical Thinking Quality” project. The “Media for Education” NGO is responsible for the content, and it does not necessarily reflect the views of the European Union.
Բաժիններ
“Media for Education” NGO
Դառնալ «Մեդիան հանուն կրթության» ՀԿ անդամ
Լուսանկարը՝ ՄՀԿ-ի
2021-2025 թվականների կրթության ոլորտին ուղղված բյուջեն աճել է:
Կրթության ծախսերը
2021 թվականի համեմատ, 2025 թվականի կրթության ծախսերն ավելացել են 106,3%-ով կամ 167,4 մլրդ. դրամով։
Անցած 4 տարում ամենամեծ աճը գրանցվել է 2024 թվականին. 2023-ի համեմատ ֆինանսական ծախսերն աճել են աննախադեպ չափով՝ 59,7%-ով: Տե՛ս գծապատկեր 1-ը և գծապատկեր 2-ը:
Գծապատկեր 1. տարբերությունը՝ դրամով
Գծապատկեր 2. տարբերությունը՝ տոկոսային արտահայտմամբ
Կրթության ֆինանսավորումը ծրագրերին համընթաց է ավելացել։
2021-2023 թվականներին իրականացվել է 12 ծրագիր, 2024 թվականին՝ 14, 2025 թվականին նախատեսված է 15 ծրագիր։
Ծախսերի ուղղվածությունը
Ֆինանսական հատկացումների գերակշիռ մասն ուղղվել է «Հանրակրթություն», «Նախնական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթություն», «Բարձրագույն և հետբուհական մասնագիտական կրթություն», «Գիտական և գիտատեխնիկական հետազոտություններ», «Կրթության որակի ապահովում» ծրագրերին, իսկ 2024-2025 թվականներից՝ «Հանրակրթական և նախադպրոցական հաստատությունների հիմնում, կառուցում, բարելավում» նպատակներին։
«Հանրակրթություն» ծրագրի բյուջեն 2021 թվականի համեմատ 2025-ին աճել է 33,5%-ով կամ 33,3 մլրդ. դրամով։ Տե՛ս գծապատկեր 3-ը և գծապատկեր 4-ը:
Գծապատկեր 3. տարբերությունը՝ դրամով
Գծապատկեր 4. տարբերությունը՝ տոկոսային արտահայտմամբ
Հանրակրթության ծախսերը
2021 թվականին «Հանրակրթություն» ծրագրում իրականցվել է 22 միջոցառում, 2022 – ին՝ 23, 2023 թվականին՝ 26, 2024-ին՝ 28, 2025 թվականին՝ 27։
Նախորդ 4 տարիների համեմատ հանրակրթության բյուջեի ամենամեծ աճը եղել է 2023 թվականին՝ 2022-ի համեմատ: Արձանագրվել է աճ՝ 11,8%-ով:
2022 թվականներին տարբեր միջոցառումների աճի տեմպերը 2021 թվականի համեմատ էականորեն նվազ են։
Միջոցառումների ֆինանսավորման նվազման ցուցիչներ կան 2025 թվականի բյուջեում՝ նախորդ տարվա կտրվածքով: 2021 թվականից ի վեր «Հանրակրթություն» ծրագրի միջոցառումներից «Ընդհանուր հանրակրթություն»-ը գերակշիռ մասն է կազմում։
Ամենամեծ աճը գրանցել է «Դպրոցականների օլիմպիադաների անցկացում» միջոցառումը, որը 2022 թվականին նախորդ տարվա համեմատ ստացել է 48,3%-ով ավելի ֆինանսավորում: Իսկ 2023 թվականին ֆինանսավորման ամենամեծ աճը եղել է 31%-ով, «Կրթական հաստատությունների աշակերտներին դասագրքերով և ուսումնական գրականությամբ ապահովում» ծրագրով:
2024-ին «ՀՀ գյուղական բնակավայրերում մինչև 100 աշակերտ ունեցող պետական ուսումնական հաստատություններում դասավանդող ուսուցիչներին հավելավճարի սահմանում» ծրագիրն է արձանագրել ամենամեծ աճը՝ 4,8 անգամ: 2025 թվականին՝ «Փոխհատուցում ՀՀ հեռավոր, սահմանամերձ, լեռնային և բարձր լեռնային բնակավայրերի պետական հանրակրթական դպրոցների մանկավարժներին» ծրագիրը՝ 3,5 անգամ։
«Փոխհատուցում ՀՀ հեռավոր, սահմանամերձ, լեռնային և բարձր լեռնային բնակավայրերի պետական հանրակրթական դպրոցների մանկավարժներին» միջոցառումը 2022 թվականին ամենաէական նվազումն է արձանագրել՝ 72,3%-ով: Նվազման տեմպերը պահպանվել են հաջորդ 2 տարում: Սակայն, 2025 թվականին ամենամեծ աճն է գրանցվել այս ուղղությամբ:
2023 թվականին «Սոցիալական աջակցություն ստացող ՀՀ սահմանամերձ համայնքների երեխաների դասագրքերի վարձավճարների փոխհատուցում» միջոցառմանն ուղղված ֆինանսավորումն ամենաէական նվազումն է գրանցել՝ 10,3%-ով: 2024-ին՝ «Կրթական հաստատություններին ուսումնամեթոդական նյութերով ապահովում» միջոցառմանը ուղղված ֆինանսավորումը աճել է 42,3%-ով, սակայն այս տեմպը չի շարունակվել 2025-ին և նվազել է 6,5%-ով:
Այս տարվա բյուջեով 2024 թվականին ներդրված 2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղից բռնի տեղահանված ուսուցիչների օժանդակության ծրագիրը աճել է 3%-ով։
2021-2025 թվականներին իրականացվել են հատուկ ծրագրեր՝
2023 թվականից «Հանրակրթություն» ծրագրում ներդրվել են նոր ծրագրեր՝
2024 թվականին ներդրվել է «Տարակարգի հանրապետական հանձնաժողովի աշխատանքներում ընդգրկված փորձագետների ֆինանսավորում» միջոցառումը։
Չֆինանսավորված ծրագրեր
2024 թվականից որոշ ծրագրեր չեն ֆինանսավորվել: Մասնավորապես՝ «Ազգային երգ ու պար» առարկայի ներդրում հանրակրթական ուսումնական հաստատություններում» և «ՀՀ Սյունիքի մարզում բազմահամակազմ դասարաններում դասավանդող ուսուցիչներին հավելավճարի սահմանում» միջոցառումները 2024 թվականից չեն ֆինանսավորվում։
Հնարավորություն
Այսպիսով, բյուջետային հատկացումների տվյալների համեմատությունը ցույց է տալիս, որ Հայաստանի կրթական համակարգի բյուջեն 2021-2025 թվականներին շարունակական աճ է արձանագրել: Առավելագույն աճ է դրսևորվել 2024 թվականին:
Ըստ էության, սա հնարավորություն էր ոլորտում բարեփոխումներ իրականացնելու և նոր ծրագրեր զարգացնելու համար։
Կրթական ծրագրերի և միջոցառումների բազմազանությունը, ինչպես նաև դրանց ֆինանսավորումն ու իրականացումը ցույց են տալիս, որ համընդհանուր կրթական բարելավման ճանապարհին կարևոր են ոչ միայն ծրագրերի քանակը, այլև դրանց բովանդակությունը և ազդեցությունը տարբեր սոցիալական խմբերի վրա։
Սովորողների միջազգային գնահատման ծրագրերը, գյուղական և սահմանամերձ բնակավայրերում ուսուցիչներին խրախուսելը և նոր կրթական հաստատությունների կառուցումը կարևոր, բայց ոչ բավարար քայլեր են դեպի կրթության որակի բարելավում։
Տնտեսագետ
This publication has been developed with the financial support of the European Union, within the framework of a sub-grant provided under the “Budgets for Citizens” project implemented by a consortium led by the “Armenian Lawyers՛ Association” NGO. It had been implemented by the “Media for Education” NGO. within the framework of the “Education Expenditures/Critical Thinking Quality” project. The “Media for Education” NGO is responsible for the content, and it does not necessarily reflect the views of the European Union.